Ahmat G
ترکمن اوغلی آرلاپ گیرسنگ میدانا       یان یولداشینگ کسگیر قلیچ، آت بولسین!
گؤراوغلی دک قدرت گؤرکز دوشمانا     اهلی ایلینگ بوتین حالقینگ شادبولسین

ضاربینگدان قودوزلار کؤپ ادسین دادی    گرک قوچ ییگدینگ قوواتلی بادی
دوینأگه یایراسین واطانمزینگ آدی          ینگیشلردن تاریخ قات با قات بولسین (گورگنلی)

Kumushdepe001

 كومیش دپه دییلن یوردینگ اورتاراسیندان كیچى بیر آقار گچیپ، اول یردأكى یاشایجیلارینگ محله سینى ایكأ بؤلیأر. آقارینگ اوستونده كؤفرى یوق، دینگه كیچى بیر قایق بار، اولار شئیله بیر كیچى ولین اوندا اوتوران آدم بیر طاراپا قیشارسا، قایق درحال دورار. یؤنه توركمنلر اللریندأكى كوْره ك بیلن دینگه آقاردا دأل، حتى دنگیزده ده بو قایقى شئیله بیر اؤكده سوریأرلر ولین، آدم حایران قالیار.

خطیبی

بو یاتلاما ایکی بؤلومدن عبارت، بیرینجی بؤلومینی "کانون فرهنگی  سیاسی حلق ترکمن"- واحد آشغابات تاییارلادی (آ.گلی بیلن یوسف کر) 2- بولومی فارس دیلینده "ایل گویجی" نشریه سینده یرلشیپدیر.

من بعد ها از سرنوشت این اسرا مطلع شدم. بنابه گفته شیخ الاسلام مهماندوست که در آن موقع سرپرست دانشجویان ترکمن در تهران بود، در جریان جنگ ترکمنها و بختیاریها، عده ای از ترکمن های اسیر را که خیلی قشنگ و ورزیده بودند آوردند و آنان را در میدان توپخانه بدار کشيدند.

   شوروىنينگ قيزيل قشونى ايرانه گلنده ملا سؤيوْنينگ آيتماغينا گؤرأ سروان قليچ مأد نيازى سرباز يئغنان مأموردى. گورگن قشونى قيزيل قوشونينگ اؤنگونده دوروپ بيلمه يأر، گورگن قشونيندا قولليق اديأنلردن بير توپار افسرى 6 آيلاپ آشغاباتدا ساقلايارلار، اولارينگ آراسيندا سروان قليچ مأد نيازى- دا بولوپدير. قيزيل قشون گيدنده آط چاپديريپ حوشلاشما داباراسى بولدى.

Imadi

رژیم شاه که از ورود افکار انقلابی به منطقه و گسترش این افکار در بین جوانان تورکمن واهمه داشت، مهندس عمادی را بازداشت می کند. تانگیرقلی آقا به شش ماه زندان محکوم و محکومیت خویش را در زندان مشهد می گذراند

غایب

16دسامبر 1946 -دستگیری مسئول کمیته ایالتی حزب توده در تورکمن صحرا غايب بهلكه و فعالین حزب، قربان رابطى، قربان تكه، ولجان آخون...

در اواخر سال ۱۹۵۴ یکی از رفقای ترکمن بنام "بهلکه"، که قبلا از کادرهای حزب در گرگان بوده و پس از فشار ارتجاع باتفاق طبری بشوروی آمده و اینک در شهر دوشنبه بسر می برد، بدیدن دوستان خود به عشق آباد رفت. او در آنجا با عده ای از افسران توده ای، که بعد از کودتا و کشف شبکه نظامی بموقع مخفی و به شوروی گریخته بودند، آشنا میشود. آنها او را در جریان ایران میگذارند و از کجرویها و دسته بندیها و بالاخره روش غلط حزب در مورد مصدق و پیروزی کودتا سخن میگویند و بهلکه را به ضرورت تشکیل مجمع صلاحيتداری، که به بررسی روش گذشته حزب بپردازد قانع میکنند. آنها بویژه درباره خونسردی و بی تفاوتی رهبری در مورد وقایع اخیر ایران خشمگین بودند و نامه شديد اللحنی به آدرس طبری نوشته بودند....

AhmeOnuň Iran häkimiýetleriniň gahar-gazabyna duçar bolmagy ýöne ýerden däldi. Ozaly bilenä Tähranyň häkimiýetleri Iranda azçylykda ýaşaýan halklaryň şol sandan Türkmenleriň jedid okuwlarda okip-ýetişmeklerini islemeýärdi, ikinjiden-de Dr. Ahmad Garadagly Türkiýe we Almanýada okip-işläp ýören wagtlarynda-da, Irana gaýdyp baranda-da, milli-jemgiýetçilik işler bilen meşgul bolýar.

 Farzane2

پس از بازنشستگی از امر آموزش و پرورش، فرصتی پیش آمد و علاقه ای جدی در من ایجاد شد که نوشتن شرح حال خود هر جمع آوری، شرح حال تنی چند از پیشگامان تحصیل علم جدید و آغاز گر خدمت جامعه و کشور دست لازم. ابتدا شرح حال خود را بصورت کتاب منتشر کرد که با استقبال علاقه­ مندان به آن گونه مسائل روبرو شد حال وظیفه خود دانستم برای آگاهی جوانان و علاقه مندان به تحصیل علم و خدمت به جامعه و کشور، شرح حال دانشجویان را که قریب 80 سال پیش وارد دانشکده افسری و دانشکده پزشکی شده اند و تحصیلات خود به نحو احسنت پایان رسانده اند، این شرح مختصر را پایان دادم به این امید که اینگونه اعمال موجب شود و نسل جدید را به شوق آورد و گوشه ای از شرح حال خادمان تاریخ فرهنگ و هنر جامعه و کشور خود را بصورت کامل نوشته به جامعه خود عرضه دارند.

ahun gorgani

اخیرا کتابی بدستم رسید با عنوان "محمد آخوند گرگانی" پرسابقه ترین نماینده مجلس" بقلم دوست فرهیخته ام موسی جرجانی که در آن از فعالیت های این شخصیت در دوران نمایندگی مجلس شورایملی اطلاعات جالبی داده می شود. در بخش نخست کتاب به شجره خانوادگی محمد آخوند اشاره می شود، در بخش های بعدی از نطق های پیش از دستور ایشان مخصوصا بهنگام اشغال ایران توسط ارتش سرخ شوروی، غارت و چپاول افسران ایرانی از روستاهای تورکمن نشین، مسئله خان جنید و کشته شدن سربازان ایرانی در روستای خیرخوجه توسط تورکمنهای به خشم آمده سخن به میان می آید. اسناد تاریخی بسیار جالبی نیز ضمیمه شده است. من بخش هایی از این کتاب را برای مطالعه خوانندگان سایت اینجا می آورم و برای مولف این اثر آرزوی موفقیت بیشتر دارم.

باریپ 1927- نجى يئلئنگ ماى آيئندا 6 سانى توركمن ييگيدى توركييأ يولا دوشيأر. دكتر محمت قـليچ « دونيأ توركمنلرى» آدلى كتابيندا اولارئنگ اوچ توپارا بؤلوننديگينى بللأپ، بيرينجى توپاردا نازدوردى يموت بيلن احمد قاراداغلى، ايكينجى توپاردا حاجى حان(نورگلدى) اوغوزى بيلن عبدالرحمن يموت و اوچونجى توپاردا بايجان تورانى بيلن محمد شيرمحمدى (محمت گؤكلنگ) بولدى ديـيپ يازيار. 

  • در سال 1360 بهنگام تحقیقات میدانی مربوط به تاریخ و فرهنگ ملتم، در شهرستان کلاله (نام اصلی آن آیدرویش می باشد) با خانوادۀ صأحت قلی سعیدی آشنا شدم. آنها مرا  بگرمی پذیرا شده هر آنچه را که درباره ایشان  می دانستند در طبق (تاباق) اخلاص گذاشته مرا مدیون خویش ساختند.

محقق ایلدشیمیز موسی جرجانی "اقتصاد گلستان" نشریه سینده تورکمن حالقی نینگ یاقین تاریخیندا ایز غالدیران ایکی شاخصیتینی تانیدیپدیر. یوقاری سوادلی دوغانلار مهین و منصور اؤز دؤوری نینگ دوشونجه لی هم ایله- گونه بأهبیتلی آدملار بولوپ یتیشیپدیلر. اولارینگ دأده لری بللی مأمد آخون گرگانی (جرجانی) دیر.

     دکترموسى مختوم 1312- نجى شمسى 1932- نجى ميلادى يئلدا كوميش دپه ده دوغوليار. دأده سى ارضاشانینگ دؤرینده مشهور شخصیتلاردان بولان و تورکمنلرینگ اوتروملی بولماغی اوغرویندا شانینگ سیاساتینا قوللوق ادن نورى مختوم دير...

حان حاجئیف تورکمنستانداغئزئل غوُشون ینگیش غازاناندان سوُنگ، "حان یوُمودئنگ"  کؤمِگی بیلن کراسنوُووُدسکا گلیأر، اوُل یردن هم اوُفیسرلر توُپارئ بیلن بیله لیکده حازار دنگزی نینگ گونوُرتا-گوندوغارئنداقئ آشئرادا- تورکمن صحرا چئقئار.

گورگن رادیوسیندان بیر آننونس

ايران دؤولتينگ گيزلين فرمانى اساسيندا توركمنلرينگ آشغابات راديوسينى دينگله مكلرىنينگ اؤنگونى آلماق اوچين گورگن و ماشات شهـرلرينده توركمن ديلينده راديو گپله شيكلرى يولا قويولماغى پلانلاشديريليار.

بارئپ 1998- نجی یئلیئنگ ژوئن آیینگ 10- نینا /1377-نجی یئلئنگ خرداد آیی نئنگ 20- سینه توركمنینگ ادرمن اوغلی آنناقوربان قلیچ تقانی آرادان چیقدی. اول مرحوم بوتین عمرونی توركمن حالقی نینگ مدنیتینی و دیلینی اؤسدورمکده جانی- تنی بیلن آلادا ادیپ گلدی.

حزب توده نینگ انقلابى افسر قوراماسى نينگ آعضالاريندان سرهنگ خطیبی  1995- نجى يئلينگ 15- نجى مارتئندا آشغاباتـدا 78 ياشيندا آرادان چيقدى.

حكومت، توركمن دانشجولارينگ بير- بيرينه يازيان حاطلارينى بارلاماق بيلن، اولارينگ آرالاريندا ملى حاق- حقوق بارادا بوليان گوْررينگلردن خبرلى بولوپ، "اولارى حاق سوراماز يالى ادملى" ديين، قراره گليأر. شول اساسدا بيرنأچه توركمن توسساغ اديليأر.

  • در ادامه کارهای تحقیقی در رابطه با جمع آوری اسناد مربوط به جنبش دهه های اخیر تورکمن ها یک مجموعه 300 برگی بدستم رسید. در این مجموعه از تبعید تعدادی از جوانان تورکمن کومیش دفه ای معترض به انتخابات شهری به ورامین،

وقتی که از یک تورکمن دو تارش را بگیرند، دیگر زندگی برایش مفهومی نخواهد داشت، ساز تورکمن بیان حقایق و زندگی و شادیها و دردهایش است.

پنجم ژوئن 1992 برابر 15 خرداد 1371 سالروز وفات باغشی معروف تورکمنصحرا می باشد.

 

میدان مبارزاتی در تورکمن صحرا مابین سالهای 1290 تا 1305 شمسی داغ و پر جنب و جوش بود. علاوه بر رهبران سیاسی و دینی، تاجران نیز از یکسو با کمک رسانی به این جنبش و از سوی دیگر برای منافع شخصی شان دست بکار تجارت گسترده و فرامرزی می زدند. از جمله آنها شخصی بنام شوخ بای [شیخی] فرزند خانجان اهل حوجه نفس بود.



 

 آرازمحمد نرسسه اؤرأن ایر، من دیین یاشیندا نامارت اوقونگ قوربانی بولدی. ازبر سازندا، اون بارماغیندان دور دؤکولیأن کوموش اوستاسی، اوزین بویلی، گؤرمه گی ییگیت یاسان بزگ- شایلاری بیلن انچمه گلین- قیزلارینگ تویونی بزأپ- بسلأپدی.

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران