بارئپ 1998- نجی یئلیئنگ ژوئن آیینگ 10- نینا /1377-نجی یئلئنگ خرداد آیی نئنگ 20- سینه توركمنینگ ادرمن اوغلی آنناقوربان قلیچ تقانی آرادان چیقدی. اول مرحوم بوتین عمرونی توركمن حالقی نینگ مدنیتینی و دیلینی اؤسدورمکده جانی- تنی بیلن آلادا ادیپ گلدی.

مرحوم یاشلیق دؤوریندن باشلاپ گنبدقابوس دا "زهره- طاهیر" یالی تئاترلاری یولا قویوپ، بو اوغوردا بار بولان اوقیبینی ایلینه حؤدورلأپدی. 1960- نجی ییللاردا گورگن رادیوسی نینگ  آچیلماغی بیلن، ایلكینجی رادیو ایشگأرلریندن بولان مرحوم قلیچ تقانی، توركمن دیلی و مدنیتی نینگ اؤسمگینده هم اونی اؤسدۆرمکده، سینه سینی قالقان ادیپ، دوشمانینگ آبای- سیاساتیندان چكینمأن، آریامهرینگ حاوپسوزلیق قوللوغی بولان "ساواك" ینگ قیسیشلارینا قارامازدان میللی مدنیتیمزی اولی ایله یایماقدا باتیرغای چیقیشلار ادیپ گلدی. مرحوم آنناقوربان قلیچ تقانی 1350- نجی ییلینگ گویزونده ییگریمی سانی اگیندیشی بیلن ساواك ینگ زندانیدا قیناغ آستینا چكیلدی، اندامینا آغیر شكست یتدی. اما اول یری گلنده آیتجاق سؤزونی مردلرچه آیدیپ گلن ییگیتدی. 1358- نجی ییلینگ اردیبهشت آییندا گنبدقابوس ینگ پیشاهنگی سالونیندا تریبونا گچیپ ظالیم پادشالیق رژیمی نینگ گورگن رادیوسی بیلن حالقیمیزا نأحیل باسغی ادیأندیگینی آچیقدان-آچیق اورتا آتیپ، بو رادیو ایستگاه نینگ كوممت قاویزه گچریلمگینی ماصلاحات بردی.سس یازغیسی:

1367- نجی ییللاریندا گورگن رادیوداسیندا بیله ایشلشمك، اونونگ داشیندان بیرنأچه دكومنتال فیلملرده اورتاق ایش آلیپ بارماق مانگا میسر ادیپدی. مرحوم قلیچ تقانی،" توركمن دأبی" و " گؤزل" دیین فیلملرده اساسی رولی یرینه یتردی. "نار آغئز" دیین نمایش نامه نی یازدی. شول دؤورده آننا گونلری افیره بریلیأن"سأحرنینگیز شاولی بولسون" آدلی برنامه دا، یورتداقی یاغدایا تانقیدی دوشونجه بیلن سین ادیپ، اخلاقی تئمالار اساسیندا قیزیقلی گپلشیک تاییارلایاردی. ایل آراسیندا بار بولان اولی حورماتی سبأپلی اول حایسی اوبا بارسا اونگا بوتین قافیلار آچیقدی، ایل اونی گولر یوز بیلن قارشی آلیاردی. اؤز اؤیی بولسا میداما باغشی- سازاندالاردان هم یازیجی شاهیرلاردان دولودی، سفره سی دا، ادیل گؤونی یالی آچیقدی.

مرحوم قلیچ تقانی بندرتورکمن شهر کلوبینده(سینما بندر) باغشی-سازاندالاری کانسرته تاییارلایار 1348

ادبیات عألمینده یانیپ- كؤین انسان حؤكمینده، آننا قوربان، توركمنصأحرانینگ بللی شاهیری ستار سوقی نینگ كتابینا سؤزباشی یازیپ، اونونگ ایل آراسیندا یایراماغیندا، شئیله- ده آلتی سانی كاست دن عبارات بولان توركمن حالق آیدیملار توپاری نینگ رادیونینگ آرشیوندان آلیپ، اونگا دوشوندیریش یازیپ ایله حؤدورلمگینده كؤپ آلادا ادیپدی.

کتابچه موسیقی تورکمن: تاییارلان آنناقوربان- اوقاماق اوچین شو یره کلیک ادینگ

سؤور آقامیز آنناقوربانینگ اؤرأن ایر آرامیزدان چیقماغی بیزی دیسنگ قیناندیردی، اول هنیز-هنیز گركلیدی، نأدرسینگ تاقدیرا چأره یوق.

ماقلانی تاییارلان و صوراتلار بزأن:

آ.گلی

ساغدان: ستار سوقی- دردی استا سوقی- آنناقوربان- آهونبر


 

به پاسداشت یاد و خاطره محقق فرهنگی ترکمن « آنا قربان قلیچ تاغانی »

 

قامتی متوسط و چهره ای روشن داشت که قاب عینکی طبی با شیشه های ضخیم حالتی فکورانه به آن میداد. پیشانی بلند، فهم و درک بالا، سخنوری و در عین حال خلق نیک از خلاقیت هنری ادبی او حکایت میکرد.

نامش آنا قربان بود و نام خانوادگیش قلیچ تاغانی. از تیره قرنجیک. پدرش امان جان معروف به أمه جان و مادرش اوغول بی بی دختر روحانی صاحب نام و دانشمند ترکمن عبدی جان آخوند مصطفوی.

وی در آبان ۱۳۲۵ شمسی در شهر گنبد قابوس بدنیا آمد و در خرداد ۱۳۷۷ در شهر گرگان دار فانی را وداع گفت.

با اینکه در خانواده ای فقیر بدنیا آمده بود اما با اتکا به ذات باری و بهره گیری از استعداد ذاتی، شاعر و ادیبی توانمند شد. آناقربان گنجینه ای ارزشمند از میراث فرهنگی ۔ ادبی ترکمن را در دل داشت اما افسوس که ناشناخته زیست و قدرش ندانستیم. او غنای دل خود را بیشتر با توده مردم سهیم بود و در جشن ها و اعیاد، در سوگ ها وسو کواری ها همدم و همراز همنوعان ساده دل و صحرایی خود بود.

در عرصه فرهنگ عامه (فولكلور) تحقیقات با ارزشی بانجام رساند همچون: مراسم جشن ختنه سورانی، سوارکاری، مراسم جشن عروسی و آداب و سنن متنوع ترکمنها.

تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در گنبد قابوس باتمام رساند. کودکی که در هفت سالگی مادرش را از دست داده و بخش عمده ای از بار مخارج خانه و برادران و خواهران خردسال و يتيم بردوش های نحیف او قرار گرفته بود از همان دوران در کوره کار و تلاش طاقت فرسای جسمی و روحی پخته شد. علیرغم شرائط دشوار معیشتی، آنا قربان از نوجوانی به فراگیری و اندوختن میراث فرهنگی - ادبی ترکمن مشغول می شود. پس از اتمام تحصیلات متوسطه جهت همکاری به رادیو گرگان بخش ترکمنی دعوت شده مشغول بکار می شود. با فراهم شدن شرایط مساعد کاری او با عشقی وافر و انگیزه ای جوهری به فراگیری، گرد آوری و ارائه گنجينه فرهنگ عامه ترکمن می پردازد. برنامه های تهیه شده وی چه در رادیو و چه در تلویزیون بویژه برنامه ای تحت عنوان «شاه ولی آقا .....» با مضمون افسانه های ترکمنی که برای کودکان تهیه شده بود تماشاگران و شنونده های بسیاری را بخود جلب میکرد.

او در عرصه نمایش نامه نویسی و بازیگری نیز استعداد شگرفی داشت. بازی او در نمایشنامه «نار آغيز» هرگز از یادها نخواهد رفت. همین طور بازیگری و نوشتن متن برای تعدادی فیلم مستند سینمایی و تلویزیونی. او در شعر و شاعری نیز دستی داشت و لحظات تنهایی و تأمل خود را با سرودن شعر زینت میداد.

انسان هایی هستند که در زندگی سعی در حفظ ارزش های انسانی خود دارند. آنها آگاه هستند که پایبندی به ارزش ها و هنجارهای والای انسانی است که آنها را در حیات و ممات در بین مردم سرافراز و آبرومند نگه خواهد داشت.

ارزش هایی همچون پایبندی به اصول، زندگی باورمند، عدم آلودگی به مال و جاه دنیایی و همینطور مراقبت از حرمت و شرافت انسانی. اینها شاخصه هایی بودند که آنا قربان نیز در دوره کوتاه حیات خود سخت بدانها - پایبندی نشان داد. او گرچه کارهای ارزشمندی در زمینه ادبیات، فرهنگی و فولکلور ترکمن صورت داد اما هیچگاه در صدد نیامد که آنها را در بوق و کرنا کرده و برای خود شخصیتی کاذب دست و پا کند. فروتنی، خضوع و خشوع و خویشتنداری از او انسانی فرهمند ساخته بود اما صد افسوس که ما خیلی دیر به صرافت شناخت این جوانب شخصیتی او افتادیم.

آنا قربان در سال ۱۳۵۱ بمدت 14 ماه در زندان ستمشاهی و در سخت ترین شرائط شکنجه، سلول انفرادی و محرومیت را تحمل کرد اما به عهد خود با مردم خود، با فرهنگی خود و تاریخ و ادبیات خود وفادار مانده هیچگاه عشق و شورورزی خود را در مسیر خدمت به فرهنگ و ادب و هنر مردمش از دست نداد بلکه با گذشت ایام این احساس او در عمق ریشه دوانده شاخ و برگ گستراند.

روحش قرین رحمت ایزدی باد.

 

این یادواره تحت عنوان "یاد یار" بقلم شاعر ستار سوقی در مجله یاپراق منتشر شد.

"یاپراق": سال پنجم، شماره ۲۰، زمستان ۱۳۸۱، ویژه نامه موسیقی سنتی ترکمن

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران