Ahmat G
ترکمن اوغلی آرلاپ گیرسنگ میدانا       یان یولداشینگ کسگیر قلیچ، آت بولسین!
گؤراوغلی دک قدرت گؤرکز دوشمانا     اهلی ایلینگ بوتین حالقینگ شادبولسین

ضاربینگدان قودوزلار کؤپ ادسین دادی    گرک قوچ ییگدینگ قوواتلی بادی
دوینأگه یایراسین واطانمزینگ آدی          ینگیشلردن تاریخ قات با قات بولسین (گورگنلی)

احمد آخوندوف گرگانلی فرزند رجب آخوند و رجب آخوند فرزند الله قلی شاعر می‌باشد. وی به سال 1909 میلادی در کمش‌دفه متولد می‌شود، تحصیلات ابتدایی را نزد پدرش رجب‌آخوند فرا می‌گیرد و تحصیلات متوسطه را در دروس فارسی و ترکی در زادگاه خود به پایان می‌رساند. وی در سال 1926 از کمش‌دفه به کشور ترکمنستان مهاجرت می‌کند و در مدرسه متوسطه عشق‌آباد مشغول تحصیل شده، پس از 4 سال تحصیل در عشق‌آباد در سال 1930 توسط وزارت فرهنگ ترکمنستان به لنینگراد اعزام می‌شود و در دانشگاه این شهر به تحصیل می‌پردازد. وی در سال 1933 در انستیتوی زبان‌شناسی لنینگراد تحصیلات خود را در رشته ادبیات به اتمام می‌رساند و به عشق‌آباد باز می‌گردد.
از سال 1933 الی 1940 در انستیتوی زبان و ادبیات دولتی ترکمنستان مشغول به کار می‌شود.
وی در سال 1940 در دانشگاه لنینگراد در مقطع فوق لیسانس به ادامه تحصیل می‌پردازد. در همین سال وی به عضویت رسمی شورای مشترک نویسندگان شوروی سابق در می‌آید و همچنین در دانشگاه دولتی لنینگراد به تدریس دانشجویان می‌پردازد.
وی در ماه مارس سال 1940 به واسطه حسادت بعضی از دوستانش به جبهه جنگ اعزام می‌شود ولی دانشمندان مسکو با تاکید بر این که جبهه جنگ جای اساتید نمی‌باشد او را به عشق‌آباد باز می‌گردانند، احمد گرگانلی در عشق‌آباد مجدداً در انستیتوی زبان و ادبیات ترکمن مشغول به کار می‌شود. وی در سال 1943 مجدداً به جبهه جنگ اعزام شده و به درجه شهادت نائل می‌شود.
هاجر بی‌بی نفس‌اووا شاعره شهیر ترکمنستان و خواهر احمد گرگانلی در غم شهادت احمد گرگانلی مرثیه‌ای سوزناک سروده است.
احمد گرگانلی در زمان حیات خویش آثار و مقالات خود را در مجلات و روزنامه‌های عشق‌آباد با نام احمد صیادی منتشر می‌کند. در لنینگراد هم اشعار او در روزنامه‌ها چاپ می‌شود بخصوص شعر معروف او بنام می‌شنوی ای ایران؟
احمد آخوندوف گرگانلی علاوه بر سرودن شعر، مجموعه داستان کودکان را نیز تألیف نموده است.
وی همچنین در زمینه ترجمه وارد گود شده و کتاب زن هندی را از فارسی به ترکمنی ترجمه نموده است.
نامبرده در گردآوری و تنظیم و نشر آثار و ادبیات ترکمن نظیر قورقوت‌آتا، آزادی، مختومقلی، غایبی، شاه‌بنده، ملانفس، سیدی، ذلیلی، کمینه و آثار دیگر زحمات زیادی را به دوش کشیده است، بدین جهت اساتید ادبیات ترکمن به وی لقب کاروانسالار ادبیات علمی ترکمن داده‌اند.
کتاب آثار و احوال مختومقلی که از بزرگترین کارهای تحقیقی احمد گرگانلی می‌باشد حدود سال 1930 به رشته تحریر در می‌اید ولی به دلایل نامعلوم به چاپ نمی‌رسد. این اثر 114 صفحه‌ای دست‌نویس مفقود می‌شود، به نظر محققین احتمال گم شدن این اثر در زمین‌لرزه سال 1948 عشق‌آباد دور از انتظار می‌باشد.
در سال 1991 به دستور نیازوف رئیس‌جمهور وقت ترکمنستان به پاس تجلیل از خدمات عالم احمد گرگانلی مراسمی در بخش حسنقلی استان بالکان به مناسبت نامگذاری یکی از دبیرستان‌های این بخش به نام احمد گرگانلی برگزار شد که در این مراسم اوکتای فرزند ارشداحمد گرگانلی نیز حضور داشت پس از پایان مراسم در راه بازگشت به نفت‌داغ، اوکتای مرا به منزل خود برده و قفل صندوقی که تاکنون باز نشده بود را باز کرده آثار دستنویس احمد گرگانلی و تعدادی از نامه‌ها را نشان داده و توضیح داد که پس از زمین‌لرزه عشق‌آباد (1948) که در آن مادرم در زیر آوار‌ها شهید شد آن وقت من 12 ساله بودم و دائیم (مأمیش) من و برادر کوچکترم، آلتای را به نفت‌داغ آورد و این صندوق را من آن زمان با خود به نفت‌داغ آورده بودم و تا به حال درب آن را باز نکرده‌ام. در این صندوق علاوه بر قسمت‌هایی از اثر دستنویس آثار و احوال مختومقلی، چندین‌ نامه از پروفسور برتلس (استاد ادبیات شرق) و عطا قووشودوف و خود احمد گرگانلی موجود بود در نامه برتلس به احمد گرگانلی، برتلس آثار با ارزش احمد گرگانلی را ستوده و آن را برای کودکان، نوجوانان و کلیه اقشار جامعه با ارزش دانسته و اقرار کرده بود که این آثار مرا از احتمال اشتباهی که ممکن بود در مورد ادبیات ترکمن انجام دهم منع نمود در این صندوق شعر معروف احمد گرگانلی بنام اشیدیارمینگ ای ایران که در 2 روزنامه به چاپ رسیده بود موجود بود.

گنبد دردی اعظمی راد:

احمد آخوندوف در طی تحصیلات خود از تحقیق و نوشتن غافل نبود چنان که آثار پرارزشی از خود به یادگار گذاشت از آن جمله است:

1- مقالات متعدد درباره ی تاریخ ترکمن.
2- اشعار، حکایات، افسانه ها و داستان ها.
3- پژوهش در اشعار شعرای فارس، تاتار، ترک، روس و ... .
4- ترجمه ی داستان ( زن هندی ) به زبان ترکمنی اثر لطف الله ترقی.
5- پژوهش درباره ی فردوسی، پوشکین، فضولی، نوایی و ... .
6- پژوهش درباره ی کتاب های: دده قورقوت، گوراوغلی، شاه صنم و غریب، حورلقا و همرا، سیف الملک و مدح الجمال، یوسف و احمد، گل و صنوبر، گل و بلبل، شاه بهرام، عالی بگ و بالی بگ.
هر یک از این آثار از گنجینه های ادبیات ترکمن محسوب می شوند.
7- تحقیق درباره ی شاعرانی چون: سیدی، ملانفس، شیدایی، غایبی، ذلیلی، شابنده، دولت محمدآزادی، نادر شاهیر، مراد شاهیر، خاتم شاهیر، دردی شاهیر، عندلیب، معروفی و ارازمنگلی.
8- عضویت در کارگروه و تألیف کتاب های درسی در رشته ی ادبیات.
9- آماده کردن مجموعه های ادبی برای چاپ.
10- چاپ یک نسخه از منتخب اشعار مختوم قلی برای اولین بار با خط لاتین.
یادآوری: در این جا، ذکر این نکته ضروری است که نخستین مجموعه ی اشعار مختوم قلی با خط عربی و در سال 1926 م یعنی در هفده سالگی احمد آخوندوف و با همت نویسنده ی صاحب نام ترکمن یعنی بردی کر بابایف به چاپ رسید.
11- نوشتن مقالاتی آموزشی در کتاب های درسی تحت عنوان ادبیات کلاسیک ترکمن.
12- نوشتن مقالاتی پژوهشی در ساووت ادبیات / ادبیات شوروی.
13- تألیف کتاب درسی تحت عنوان ادبیات قدیم ترکمن.
14- نوشتن شرحی بر آثار مختوم قلی در جُنگ ادبی و هنری ترکمنستان در 1939 همراه با معرفی آثار کمینه، ملانفس، سیدی، ذلیلی.

تذکر: اهمیت کارهای احمدآخوندوف گرگانلی زمانی بر ما آشکارتر می شود که بدانیم پژوهشگران بزرگی چون:
الف- آکادمیسین یوگنی ادواردویچ برتلس، پژوهشگر ادبیات شرق در سال 1939 از لنین گراد.
ب- ارازمحمد عبدالله یف، پژوهشگر ادبیات شرق در سال 1939 از مسکو
به او نامه نوشته، تقاضا کرده اند که حاصل تجربیات و پژوهش های خود را در زمینه ی شعرای بنام ترکمن، در اختیار آن ها بگذارد.
15- تألیف کتاب مختوم قلی و آثارش در اواسط دهه ی سی قرن بیستم – چه در زمینه ی آثار مختوم قلی و چه در زمینه ی علم ادبیات – تایپ شده به خط لاتین.

تذکر: این کتاب، مدت ها نایاب بود و گمان می رفت که در زلزله ی عشق آباد و به سال 1948 م از بین رفته است اما بعدها یعنی در سال 1991 م هم زمان با نام گذاری مدرسه ی شماره ی 9 بخش حسن قلی واقع در استان بالقان آباد فعلی، به نام مدرسه ی احمد آخوندوف – که به فرمان نیازوف، رئیس جمهور تازه استقلال یافته ی ترکمنستان صورت گرفت – معلوم شد که اکتای آخوندوف فرزند ارشد او، این اثر را در صندوقی محفوظ داشته، از عشق آباد به مسکن فعلی خود در نفت داغ، مرکز استان بالقان آباد، انتقال داده است.

این اثر مشتمل بر بخش های زیر است:
( مقدمه- مختوم قلی در ادبیات ترکمن – مختوم قلی و دوره ی حیات وی – ضمیمه، فهرست، منابع و نسخ خطی ).
متأسفانه این اثر هنوز به چاپ انبوه نرسیده است اما برخی از قطعات آن، تحت عنوان مختوم قلی و آثارش در مجلات ( زبان و ادبیات ترکمن – دیار ) و منتخب آثار آخوندوف، به چاپ رسیده است.

آخوندوف در پدید آمدن این اثر بیش از 40 اثر چاپی و بیش از 15 اثر خطی را در نظر داشته است که در صفحات محدود این نشریه مجال پرداختن به آن ها نیست. ادامه ی این بحث باشد به وقتی دیگر.

منبع : هفته نامه صحرا و منبع: سایت ترکمن میراث

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مطالب مرتبط:

ادیب فرهیخته تورکمن را در نزدیکی مرز ایران- شوروی تیرباران کردند!

نمونه کوچکی از گنوسید فرهنگی حکام تهران علیه ملت تورکمن

نقشه های فاشیستی حکام تهران بر علیه ملت تورکمن

خود کامگی رژیم جمهوری اسلامی ایران در تورکمن صحرا ادامه دارد

یا فارسی حرف بزنید یا در مدرسه ثبت‌نام نمی‌شوید؛ طرح بسندگی زبان فارسی چیست؟

زهرچشم گرفتن از تورکمن ها یا تحریف تاریخ؛ مانور نظامی سپاه در گنبدکاوس

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران