tkm1

12-nji ýanwarda Türkiýäniň türk dilinde habarlary çap edýän internet neşiri, timeturk.com, Türkmenistandaky korrupsiýanyň ýagdaýy barada habar çap etdi.

gok

در ژانویه ۱۸۸۱ ارتش روسیه تزاری بسرکردگی ژنرال اسکوبلف به سرزمین تورکمنها هجوم کرده تورکمنهایی را گناهی بجز مقاومت در برابر اشغالگران و دفاع از خانه و کاشانه خویش دفاع نداشتند را وحشیانه به قتل می رساند. در این هجوم وحشیانه بیش از سی هزار نفر از مردم تورکمن شهید گردید.

 در این فاجعه وحشتناک و قتل عام تورکمنها، دولت روسیه از همکاری بی دریغ ایران نیز بی بهره نماند. سفیر روسیه و دیپلوماتهای این کشور در ایران از خوانین کـُرد قوچان و بجنورد نیز خواهان حرکتهای غارتگرانه علیه تورکمنهای آخال میشود. اسکوبلف در ۲۰ ژوئن ۱۸۸۰ به نماینده روسیه تزاری در تهران طی نامه ای چنین گزارش می دهد:

" ما سرزمین تورکمنها را تا منطقه گوک دپه زیر هجوم روزانه خود قرار می دهیم، اگر کردهای خراسان نیز مناطق مابین گوک دپه و آشغابات را مود هجوم قرار دهند زودتر به مقصدمان خواهیم رسید. مسئله مهم زدن ضربه به ذخیره های آذوقه و کشتزاران آنهاست که باید آتش زده شوند، رمه های آنها باید تاراج شوند. هرچه دامنه تهاجم زیادتر باشد بهتر خواهد بود و ما کردها را با باروت و گلوله پشتیبانی خواهیم کرد."

  سفیر وقت روسیه تزاری در ایران زینوویف در دیدار خویش با ناصرالدین شاه، از وی می خواهد که بدون مطلع شدن انگلیسها، تهران تجهیزات و تدارکاتی جهت حمل وسائل نظامی به ارتش اسکوبلف بفرستد.

  بعد از سقوط گوک دپه که در واقع نقطه عطفی در تاریخ اشغال این سرزمین توسط روسها می شود، ناصرالدین شاه هیئتی را به پطربورگ فرستاده شادمانی خویش را از کشتار تورکمنها ابراز کرده این "فتح" روسیه را با دادن هدایای گرانقیمیت تهنیت می گوید. گزارش این سفر بصورت کتابچه ای تحت عنوان "سفرنامه روسیه برای تبریک فتح گوک تپه" به شماره 733  در کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود.

  پادشاه ایران ضمنا بمناسبت "فتح" آخال فرمانی صادر کرده به تمامی نمایندگان سیاسی و نظامی روسیه که در ایران کار میکردند "نشان همایونی" اهدا می کند. در این باره سندی "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" را که تحت عنوان "اهدای نشان همایونی به خدمتگزاران روس در عهدنامه آخال" به شماره ۲۹۶۰۰۳۱۸۶، محل آرشیو ۸۱۲- ب.آ به ثبت رسیده است.

1

Gökdepä hüjümde ruslara ýardam berendigini Eýranyň

boýun alýandygy hakyndaky dokumet

"مضمون ترجمه تلگراف رمز حضرت اجل امجد افخم امین السلطان وزیر دربار و داخله و غیره که بفرانسه ترجمه و بوزارت امور خارجه روس ابلاغ شد

البته دولت بهیه روسیه همراهیهای دولت علیه{ایران} را در وقت لشکرکشی آخال و غیره نشان داده و همچنین وعده های خود راکه در مقابل آنهمه همراهیها که سرحدات را همیشه منظم و آسوده نگاهدارد فراموش نکرده است."

Eýranyň köşük hem-de içeri işler ministeri Emin ul Soltanyň Orsýetiň daşary işler ministerligine ýollan hatynda Ahal goşun çekilende Tahranyň ýetiren kömeginden rus döwletiniň minnetdar bolandygyny we bu ýagşylygy unutmandygy agzalýar.

(سازمان اسناد ملی ایران)

ایلکینجی گزک 1990- نجی یئلدا "آغزی بیرلیک حالق حرکتی" گؤک دپه ده شهید بولانلارینگ موقاددس روحونی بلنده گؤترمک ماقصادی بیلن حرکت ادیپ باشلادی. تورکمنیستانینگ کامونیستیک پارتیاسی نینگ شول واقـتـقی بیرینجی سکره تاری و یوردونگ پره زیدنتی ساپارمئرات نیازوف دیش- دئرناق بولوپ اونگا غارشی چیقدی و صاداقا غاتناشجاقلارا ک گ ب سینی کؤشگوردی. اما حالق برک دوردی و صاداقاسینی بردی. چأره سینی غوتاران نیازوف بو حرکتی اؤز الینه آلماق ماقصادی بیلن بو یاس گونینه بولوغسیز "حاطیرا" گونی دییپ آت بردی. اول اؤزی نینگ گؤک دپه تراگه دیاسی حاقیندا یایرادان بیان ناماسیندا شئیله دیـیـپدی:

niyaz

"بو بو هلاکچیلیکده تورکمن حالقی نینگ- دا، روس حالقی نینگ- دا، بئیله کی حالقلارینگ- دا گنأسی یوق. گؤک دپه ده همه لرینگ غانی دؤکولدی. سونگ- سونگلار تورکمن، روس حالقلاری و یوردومیزینگ بئیله کی حالقلاری اؤزلری نینگ غاتناشیقلارینی و اقبالینی حوش نیت لیک بیلن قوردولار و چؤزدولر. حالقلارینگ آراسیندا دوستلیق و دوغانلیق و رایداشلیق برقرار بولدی."

 [1]N.Hojageldiýew: Skobelew milli gahrymanmy ýa-da...?! TKP MK-nyñ neşriýaty. Aşgabat. 1991

MAKALANYŇ DOLUSY

 

 

TÄZE YILDA TÄZE DOSTLAR KÖP BOLSUN

Täze yyl

 

 

turkmenistan havayollari bilet fiyatlari

به دلیل عدم پرداخت هزینه‌های فرودگاه بین‌المللی «پاریس» تمام پروازهای شرکت ملی هواپیمایی ترکمنستان موسوم به «ترکمن هوا» به این فرودگاه لغو شد.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی ترکمن های ایران، پروازهای شرکت ملی هواپیمایی ترکمنستان موسوم به «ترکمن هوا» به شهر «پاریس» لغو شدند.

به گزارش رسانه‌های محلی این شرکت هزینه‌های فرودگاه «شارل دو گل» فرانسه را پرداخت نکرده است.

این اتفاق در اواخر نوامبر رخ داده و مقامات ترکمن هوا به مشتریان پیشنهاد برگشت بلیت‌ها و انجام سفر از طریق آلمان را دادند.

همچنین مشتریان باید تمام هزینه‌های اضافه‌ را بر عهده بگیرند.

بر اساس اطلاعات منابع در دولت ترکمنستان پروازها تا اواخر ماه مارس سال آتی انجام نمی‌شوند.

این در حالی است که کارشناسان مسائل سیاسی آسیای مرکزی، روسیه و غرب از تشدید بحران مالی و غذایی در ترکمنستان خبر می‌دهند و دولت «عشق آباد» با پنهان کردن اطلاعات مرتبط برای نگهداشتن شهروندان در داخل کشور تلاش‌ می‌کنند.

اما مهاجرت کاری یکی از منابع اصلی درآمد شهروندان ترکمنستان می‌باشد.

منبع: farsnews.com

bapba1

Öz sesi bilen okan goşgusy

باپبا  گؤکلِنگ 1949 یئلئنگ 15-نجی ژانویه آئیندا "غئزئل آرباتدا" دۆنیأ اینیأر. اوُل اوُرتا مِکدِبی تاماملاپ، آشغابادئنگ اوُبا حوُجالئق اینستیتوتئنا اوُقووا گیریأر. اِمّا اِدِبیاتا بوُلان حؤوِسی اوُنئ اوُبا حوُجالئغئندان گیتدیگیچه داشلاشدئرئپ، مطبوغات ایشلِرینه غوُلایلاشدئریار.

اوُنونگ ایلکینجی غوُشغولارئ، حکایالارئ دۆرلی غازِت-ژورناللاردا چاپ اِدیلیپ اوغرایار. بیراز سوُنگرا باپبا  گؤکلِنگ موُسکوانئنگ ماکسیم گوُرکی آدئنداقئ اِدِبیات اینستیتوتئنا غایئبانا اوُقووا گیریأر. اوُل  کؤپ اوُقایار، اؤورِنیأر، تۆرکمِن، روس ودۆنیأ اِدِبیاتئنئنگ اینگ غوُوئ نوسغالارئنئ اؤزباشداق اؤزلِشدیریأر.

ب. گؤکلِنگ دینگه بیر غوُشغئ دأل، اِیسِم قصه اِثِرلِرینی-ده یازاردئ. اوُنونگ کأبیر حِکایالارئ دۆرلی دؤوۆرده رِسپوبلیکانئنگ غازِت-ژورناللارئندا چاپ اِدیلدی. شوُلارئنگ آراسئندا اوُنونگ ”یاشلئق” ژورنالئندا چئقان ”اوُیتاق” حِکایاسئ، ”اِدِبیات وه سونغات” غازِتینده چاپ اِدیلِن حِکایالارئ اوُقئجئلارئنگ آیراتئن اۆنسۆنی چِکیپدی. یؤنه ب. گؤکلِنگه ایل آراسئندا شؤهرات گتیرِن اوُنونگ غوُشغولارئدئ. مِتبوغاتدا کأن چاپ اِدیلمِسه-دِه، باپبانئنگ غوُشغولارئ اوُقالمان غالمازدئ، اوُل غوُشغولار دیلدِن-دیلِه، اِلدِن اِله گچِردی. اؤز یازان اِثِرلِری پأسگلسیز چئقیان یازئجئ-شاهئرلار-دا باپبانئنگ چاپ اِدیلمِیأن غوُشغولارئنئ تاپسالار، حِزیل اِدیپ اوُقاردئلار. اوُل غوُشغولارئنگ شؤهراتئ ایل آراسئنا-دا یایراردئ.

تورکمن سوُوِت/شوروی سانسورئ باپبا  گؤکلِنگینگ غارشئسئنا دیش-دئرناق بوُلوپ چئقدئغئچا، شاهئرئنگ شؤهراتئ شوُنچا-دا آرتیاردئ. دیریکأ ب. گؤکلِنگ دینگه بیر کیتاپ چاپ اِتدیریپ بیلدی، اِمّا اوُل کیتابا شاهئرئنگ بِللی غوُشغولارئ گیریزیلمِدی، سِنزورا مونگا یوُل بِرمِدی.

ب. گؤکلِنگ 1991 یئلئنگ 23-نجی دِکابرئندا تراگیکی یاغدایدا آرادان چئقدئ. اوُنونگ دویدانسئز اؤلۆمی  کؤپ سانلئ سوُراغلارئ دؤرِتدی.

 

                   یوُلما، غوشونگ غاناتئن!

 

نه اوُیوندان, نه چئندان,  یوُلما غوشونگ غاناتئن!

پِنت بوُلسون شو مِندِن    یوُلما غوشونگ غاناتئن!

 

کیم غالقار آسمان سارئ,   یوُلسانگ غوشونگ غاناتئن؟!

اوچیان, اوچمایان بارئ     بوُلمازمئ غارئم-غاتئم!

 

غوشونگ غاناتئن یوُلما,    بوُزما قادّئ-قاماتئن.

بوُلسانگ بوُل یِرده یوُرغا,   یوُلما غوشونگ غاناتئن!

IŇŇILDEMESEŇ, REHIM ÝOK

Her bir ýuk göteriji maşynyň neçerek ýük göterip biljekdigini biz öňunden bilýäris. Sebäbi her maşynyň öz tehniki pasporty bolýar. Şonda onuň ýük göterijilik mumkinçiligi ýazylýar. Üç tonnamy, beş tonnamy, sekiz ton- namy? Bu anyk görkezilýer. Eger sen muňa ynanman, maşyna öz mümkinçiliginden artyk ýük ursaň, maşyn janawar dilsiz-agyzsyz bolsa-da iňňildäberýär. Agyr ýüküň aşagynda galan maşynyň iňňildisi bir günden bir gün seni beýle zabunlykdan el çekmege mejbur edýär. Hawa, maşyn demirden ýasalýan zat. Onuň ýük göterijiligini ölçemek üçin ýörite gurallar ýasapdyrlar. Ýükçi eşegiň güni maşynyňka görä kynrak ýaly. Çünki onuň öz mümkinçiligini aýdara dili-agzy ýok. Üstesine-de ýükçi eşegiň kuwwatyny ölçäp bilýen ýörite gural-a, asla ýok. Ýöne eşege-de çakyndan artyk ýük urup, zabunrak daraberseň, ol görgüsi ýama- nyň hem hyk-çoky artyberýär. «Eşegiň ýüki ýeňil bolsa sojar» diýip, eýesi aýtsa aýdýaram weli, her niçik hem bolsa, öz eşegi bolansoň, oňa çakdan aşa ýük urmaýar. Eýesiniň rehimdarlygy eşekler ymmatynyň maňlaýyndan direýer. Mahlasy, ýükçi eşegiň hem kuwwatynyň çenini-çakyny bilip bolýar.

Ýöne ynha ýeriň kuwwatyny nädip biljek? Ýeriň her bir Hektaryndan neçe sentner pagta berip biljegini nedip anyklap bolar? Ýeriň kuwwatyny ölçeýän ýörite gural ýok. Diliniň-agzynyň ýoklugam düşnükli. Iň ýamany hem (iň esasy diýseňem boljak) sen oňa neçe ýük ursaňam, ol ne maşyn ýaly iňňildep bilýär, ne-de eşek ýaly hyk-çok edýär. Ýer janawaryň ýagdaýy maşynyň, eşegiň ýagdaýyna garanda birneme çylşyrymlyrak.

Ýeriň kuwwatyny ölçemekden aňsat zat ýok diýmekleri mümkin. Spesialistler, hakyt şeýle hem diýýärler. «Oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygy her bir ýer uçastogynyň gurplu- lygyna laýyklykda, ýagny, geçen bäş ýylyň içinde alnan hasyldan ugur alnyp kesgitle- nilýer». Türküçeläp aýdaňda beş ýylyň için- deki ortaça hasyllylyk şol ýeriň kuwwatynyň ölçegi bolmaly. Ýöne muňa kim ynansyn?! Muňa hiç kim ynananok. Şonuň üçinem oňa urup bilen ýüklerini urýarlar. Maşynyň, eşegiň ýagdaýyna garanda ýer janawaryň düşen günü- niň çylşyrymlyrakdygyny men ýaňy hem aýt- dym. Sebebi sen ýere näçe ýük ursaňam, ondan ses-seda çykmaýar. Şindi çydamly adamlara «Ol adam ýer ,ýaly» diýmeýärlermi neme? Dogry, öz ýerleriniň halyna çydam edip bilmen daýhanlar zeýrenýerler (Zeýrenmek bilen iňňildemegiň ullakan tapawudy ýok bolsa gerek).

«Biz Mary raýonynyň «Teze oba» kolhozy- nyň potratçylary we kerendeçileri bolup şu aşakdakylary aýtmak isleýäris. Kolhozymyzyň ekin meýdany 1100 Hektar. Şu 1100 Hektaryň altmyş prosente golaýy çägesöw ýerler. Çegesöw ýerden hasyl almak kyn. Kolhozçylar planyň agyrlygyndan nalaýarlar. Her Hektardan alýan pagtamyzyň planyny azaltsalar, - daýhanlar üçinem, kolhoz üçinem amatly bolardy. Plany, borçnamany ýeriň real ýagdaýlaryna-şorlugyna, çegeligine, toýunlygyna seredip, kartogramma boýunça düzüp berseler gowy bolardy».

Ýöne daýhanlaryň bu aýdýanlaryna gulak asýan ýok.. Sebäbi urulýan ýük agyr bolsa, ýeriň özüniň iňňildemegi gerek. Özüniň nära- zylyk bildirmegi gerek. Ýogsam «biziň ýerlerimiziň her Hektaryndan 13—14 sentnerden ýokary hasyl alnan ýyly ýok» diýip, kolhoz praw- leniýesi sprawka hem berýer. Ýerden seda çyk- mansoň, daýhanyň sözüne-de ynanmaýarlar. Ýere urulýan ýük agyr bolansoň, daýhanyň ýagdaýy. hem kyn bolýar. Kärendeçiniň ýagdaýy-«a, has hem agyr. Sebebi ýokardaky ady agzalan kol- hozyň kerendeçilerinden çen tutsaň olar: «Her gektardan 24 sentner pagta alarys» diýip, şertnama-da gol çekmeli bolupdyrlar. Kä-rendeçi boljak bolsaň, şeýle etmeli bolar- syň. Eger her gektardan 24 sentner pagta al- man, aýdaly 18 sentner hasyl alsalar, galan 6 sentneriň bahasyny tölemeli bolýar. Bu diýdigimiz — ýagdaý diňe bir kolhozda şeýle diýdigimiz däl.

Spesialist:— Mary oblastynda umuman hemme kolhozlaryň-da plany agyrrak. Sebäbi ýerleriň ýagdaýy pese gaçypdyr. Plan bolsa şol öňküligine galypdyr.

Neme üçin beýle edýärlerkä? Muny bilýän ýok. Bu düzgüni kim tapdyka? Muny hem bilýän ýok. Asyl muny biljek bolýanam ýok. Şonuň üçinem ýer janawaryň ejirini diňe daýhan bilýar. Daýhana-da gulak asýan ýok. Hatda ýeriň berýän hasyly hem doly hasaba alynmaýan bolmaga çemeli.

«Pagta baza getirýän pagtamyz öz çakymyz- dan has ýeňil gelýer. Bazada pagtamyzyň beşden birini, hatda dörtden birini aýyrýarlar».

Pagta bazanyň işgärlerine: «Näme üçin beýle edýäňiz?» diýseň, «Gelýen pagtanyň hapasy köp. Pagtalar hapa» diýip, biragyzdan jogap berýärler.

Men spesialiste şeýle sorag berdim.

  • • Skidkanyň çeni-çaky barmy? Daýhanyň jemi ýygnan pagtasynyň 20—25 prosenti skidka gaýtarylypdyr. Bu normadan çykma dalmi?
  • • Skidkany laboratoriýa analizi bilen bilmeli. Skidka 25 prosent bolsa, ony köp hasap edýerin. 15—18 prosentden ýokary bolsa, onda normadan geçýer — diýip, ol jogap berdi.

Ýöne daýhanyň sesi hiç kime eşidilmen galýar. Eşidilip-he, eşidilýendirem welin, näbileýin, elbetde, bir emmasy bardyrda. Garaz, ýeriň özi iňňildeýmese, oňa rehim etjek ýok bolmaga çemeli.

TOKMAK 2/90

B. GÖKLEŇ, Tokmagyň ýörite habarçysy.

radio ash

Aşgabat Radiosynyň gepleşik berip başlamagy

--------------------------------------------------------------------

«Pikir beriň, pikir beriň,

gepleýär Aşgabat, gepleýär Aşgabat»

  İlkinji gezek Türkmenistanda 1927-nji ýylyň 22-nji dekabrynda radio gepleşikler efire berlip başlandy.

دکتر مجید تکه: "رادیو عشق آباد در آموختن نوازندگی نه تنها اینجانب بلکه در آموزش قریب به همگی پی گیران هنر موسیقی ترکمن از خوانندگان گرفته و حتی افرادی که فقط شنونده هستند تاثیرات بسیار مثبت و ارزشمندی داشته است. این افراد آنگونه که قبلأ به عرض رسید از طریق ضبط آهنگ ها و گوش دادن ها و همنوازی ویا همخوانی های مکرر، موسیقی ترکمن را می آموختند. حتی در مورد آهنگهایی که گروه موسیقی دولت محمد آزادی در رپرتوار خود قرار داده و به اجرا در می آورد توسط تکثیر آهنگهایی که از این رادیو ضبط گردیده در بین اعضای خود انجام میداد. چرا ؟ تنها وسیله ی دسترسی به آثار صوتی اساتید بود و برای نوازندگان و خوانندگان ترکمن صحرا به مثابه پلی میان آنان و اساتید موسیقی ترکمن بود و بر نوازندگی و خوانندگی همه ی هنرمندان ترکمن صحرا هم به لحاظ کمی و هم به لحاظ کیفی نقش بسیار ویژه یی را ایفا کرده است." (متن کامل مصاحبه در پایین)

“Aşgabat Radiosyndan” Kom partyýanyň agitatory, syýasy wagyzçysy hökmünde ulanylanam bolsa onuň türkmen halkynyň medeniýetini, aýdym-sazyny, däp-dessuryny, aň-düşünjesini ösdürmekde deňi-taýy bolmadyk eden hyzmatlaryny ýatlamany geçip bilmeris.

Annasoltan K

عجایب سنه لر- 1942- نجی یئلینگ 3- نجی نوامبری آناسولتانئنگ دوغلان گونی، 1983-نجی یئلینگ 30- نجی نوامبری بولسا اونونگ تراگیکی یاغدایداقی وفاتی.

شاهئرئمئز آنناسلطان ككيلوا 1974- نجى يئليئنگ آخرئندا، حالقارا يازئجئلار قـوراماسى بولان «پن PEN» كلوبئنگ هلند بؤلومىنينگ حـورماتلى آغضالئغئنا قابول اديلدى.

آنناسولتانئنگ قوشغوسینا دوزیلن آیدیم:

« من اؤلسم- ده، اؤلمز آصلا عاصئرلار،

من اؤلسم- ده اؤلمز آصلا نسيللر.

منى ياغشئلئقدا يادلاسا بيرى،

ديرى من، ديرى»

reshid

رشید مرادف وزیر امور خارجه ترکمنستان روز چهارشنبه 7 نوامبر 2018 در دیدار با عبدالله عبدالله رییس اجرایی حکومت افغانستان در کابل گفت، کشورش آماده است میزبان نشست‌های صلح میان حکومت افغانستان و طالبان باشد، اما اصل رهبری و مالکیت این نشست‌ها توسط افغانستان را به رسمیت می‌شناسد.

TURKMENISTAN Internet 1

ه نظر می‌رسد پس از یک دوره انزواگرایی، به نظر می‌رسد ترکمنستان در ماه اکتبر با توسعه مناسبات خود با اتحادیه اروپا، آمریکا، انگلیس، ایتالیا، بلژیک، جمهوری آذربایجان، آلمان، رومانی، ترکیه و اتریش رویکردی برونگرایانه را در پیش گرفته است.

 

Atabay Aytakow

تورکمنستان جمهورییتی 1924- نجی یئلئنگ 27- نجی اکتیابریندا ادرمن ییگیتلریمیز و باتیرقای لیدرلریمیز قایغیسیز آتابای، ندیربای آیتاک... یالی سؤوشجنگ تورکمن اوغوللاری طاراپیندان اساسلاندیریلیدی. بیز یر یوزونده یکه- تأک بو تورکمن دولتی نینگ حاقیقی اؤسوشلره و دمکراسیا ییتمگینی تویس یورکدن آرزو ادیپ، بو اوغوردا بار گویجومیز بیلن تورکمنستانلی دوغانلاریمیزا کمک برمأگه تاییاردیغیمیزی نیغتایاریس.

تورکمنستانینگ یاش تویی یر یوزوندأکی بوتین تورکمنلره قوتلی بولسون!

تورکمنی اؤورنیش مرکزی


YadigarlikII-nji jahan urş belasynyň salan ýarasyndan saplanyp bilmedik halkymyza bu gezek tebigi betbagtçylyk agyr zarba urýar. 1948-nji ýylyň 5-nji oktiýabryndan 6-njy oktiýabra geçilýän giýjesi sagat 001:12-de rihter ölçeginde 9-10 bal bilen güýçli ýer titreme Aşgabat we onuň töweregini külpe-ýekun etdi.

TKM garash

بردی محدوف رئیس جمهور تورکمنستان با امضای سندی ۱۷۲۲ زندانی را به مناسبت سالگرد استقلال این کشور عفو کرد. همچنین رئیس جمهور از پذیرفتن شهروندی ۷۵۰ خارجی در این کشور خبر داد. امسال مراسم‌ سالگرد استقلال تورکمنستان در تاریخ ۲۷ سپتامبر برگزار می‌شود. پس از فروپاشی شوروی تورکمنستان در تاریخ ۲۷ اکتبر سال ۱۹۹۱ به عنوان کشوری مستقل شناخته شد. پیش از این در همین تاریخ مراسم‌ استقلال برگزار می‌شد اما به تازگی بردی محمدوف روز استقلال را به تاریخ ۲۷ سپتامبر انتقال داد.

turmeh

 نمایندگان دولت ترکمنستان تعداد زیادی از پیشنهادات گروه کاری سازمان ملل مربوط به بهبود وضعیت حقوق بشر در این کشور را رد کردند.عشق آباد درخواست این سازمان را برای دسترسی به افراد زندانی شده در چهار زندان‌ از جمله «آوادان دپه» و «سیدی» به وکلای حقوق بشر و دیگر سازمانهای بین‌المللی را نپذیرفت.

paghta

Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleriniň habar bermegine görä, mejbury pagta ýygymy Lebap welaýatynda bir okuwçynyň öz janyna kast etmegine sebäp bolupdyr.

bagshy

گؤکدپه سؤوشینده شهید بولان باغشئ گـؤنـۆبک ینگ یاغتی حاطئراسئنا باغئشلانیار.

ماقالانگ آوتوری/یازیجیسی عوضبایف حاقدا: سیدمراد عؤوضبایف: تاقمین۱۸۹۸- نجی ییلدا آحالینگ ایزغانت اوباسیندا دوغولیار. گؤکلنگلردن بولان عؤوضبای آقا (عؤوض گؤکلنگ) اوغلونینگ عیلیملی- سوواتلی بولوپ یتیشمگینی نیت ادیپ، شول اوغوردا-دا الیندن گلننی غایغیرماندیر. سیدمراد عؤوضبایف ایلکی اوبا مکدبینی سونگرا کؤشی اوباسیندا آچیلان روس هم یرلی میللتلر مکدبینی تاماملاپ، اورنبورگ کادت کورپوسینینگ (حاربی مکتب) هم-ده ایلیزابتگراد اوچیلیشچسینی (یوقاری مکتب) قوتاریپ، اورسیت پاتیشیساسی نینگ قوشونیندا قوللوق ادیپ، اشتابس-روتمیستر (حاربی درجه) بولیار. گؤک دپه اورشونئنگ اؤنگ یانئندا س. عؤوضبایف، نوربردی حانئنگ گنگشچیسی بولوپدئر، اورشدا الینه یارا دوشوپدیر و دوتار چالماقدان محروم بولوپدئر. مشهور گونوبگ بیلن دوغان اوقاشان. عؤوضبایف عاراپ، پارس دیللرینی- ده بیلیپدیر. ۱۹۰۵-نجی ییلدا اورسیت پاتیشاسینا قارشی مؤوچ آلان غوزغالانگ اوندا اولی تأثیر قالدیریار. تورکمنیستانا دولانیپ گلندن سونگرا ایلکی کؤشیدأکی "تورکمن حاربی" بؤلومینده قوللوق ادیپ، سونگرا روس حؤکومتی نینگ وکیلی حؤکمونده ایراندا بولیار. س.عؤوضبایف تأز تورکمن دؤولتینه (تورکمنیستان جمهورییتینه) قوللوق اتمکچی بولیار یؤنه اونگا بو آرزوسینا یتمک باشارتمایار. ۱۹۲۷- نجی ییلدان باشلاپ، چکیستلر (سونگراقی ک. گ. ب) اونی گؤز توسساغینا آلیارلار. ۱۹۳۲-نجی ییلدا بولسا "تورکمن آزاتلیغی" قوراماسینا آغضا دیین عایپلاما بیلن توسساغ دیلیأر. س.عؤوضبایف ۱۹۳۷- نجی  یئلدا سورگونده آتیلیپ اؤلدوریلیأر. صوراتینی ماقالانینگ باش صاحیپاسیندا یرلشدیردیک. (چیقغیت: آ.گ)

ماقالانئنگ دولی ماضمونی

شو یره کلیک ادینگ

PDF 

Kerim mazar

تورکمنستانیئنگ و بوتین تورکمنلرینگ مشهور شاهئری کریم قوربان نپس 1988-نجی یئلنگ 1- نجی سنتابرینده آرادان چئقدی. شاهئرینگ دؤره دیجیلیگی بولسا حالقینگ یوره گینده ابدی اورناشدی.

Alabay

 ارتش و پلیس مرزی تورکمنستان از سگ های گله آلابای برای حفاظت از مرزهایش استفاده می کند.

دولت کشور تورکمنستان مدت ها است با راه اندازی مزارع ویژه برای پرورش این سگ های مخصوص عظیم الجثه و بسیار خشن برای مراقبت از مرزهای خود استفاده کند.

اداره خدمات مرزی دولتی تورکمنستان مراکزی را در سراسر این کشور تدارک دیده است تا این نوع سگ های گله خاص موسوم به ‘آلابای’ بتوانند متناسب با شرایط آب و هوایی این کشور تربیت شده و برای ماموریت امنیت مرزی توسط ارتش و پلیس مرزی همه در مناطق کوهستانی و هم دشت بکار گرفته شوند.

این گزارش حاکی از آن است که اسب های تورکمن ‘آخال تکه’ نیز از جمله حیواناتی است که به مرزبابان منطقه کوهستانی این کشور بیشترین خدمات را ارایه می دهند.

تورکمنستان محصور از خشکی (و دور از دریاهای آزاد) دارای ۱۸۸ هزار کلیومتر مرز است که ۹۹۲ کیلومتر آن با ایران است.

ترکمن نیوز

hazar

نشست وزرای امور خارجه پنج کشور ساحلی دریای خزر در قزاقستان آغاز شد. قرار است سران کشورهای ساحلی برای نخستین بار کنوانسیون حقوقی خزر را امضا کنند. این نشست مهم است چون مرزهای آبی خزر تعیین خواهد شد.

رادیو فردا: یک عضو تیم مذاکره کننده درباره رژیم حقوقی دریای خزر اعلام کرد که درنشست روز یکشنبه سران پنج کشور سهیم، هیچ سندی درباره سهم کشورها از این دریا امضا نخواهد شد.

semenfr001 44 full

سوُوت توُتالیتار دۆزگۆنینگ حالقئمئزئنگ اۆستۆنه ایندرن بلابترلری ساناپ توکدردن کؤپ. آصلئندا-حا، بو دۆزگونینگ غورلوشئ شئیله دی آخئرئن: اوُل غارا آق دیملی، آغا-دا-غارا.

semenfr001 44 full

Sowet Totalitar düzgüniň halkymyzyň üstüne inderen belabeterleri sanap tükederden köp. Aslynda-ha, bu düzgüniň gurluşy şeyledi ahyryn: ol gara ak diýmeli, aga-da-gara.

Türkmen özüniň Garaşsyzlygyna eye bolanyndan başlap, asudalygyň, adalatlylygyň sergin şemaly öwsüp başlanyndan soňra, ol düzgüniň hakykatdan hem buyruk bilen ak zatlara gara diýdirendigine indi-indi göz yetirip yörüs.

1952-nji ýylda döredijilik adamlarynyň üstüne abanan gara buludyň nähili zeleller ýetirendiginden barymyz habarly. Bu bulut «Gorkut ata» eposymyz taýýarlanlaryň üstüne labyryny atypdy. Birnäçe halk aýdymdyr sazlarymyz gadagan edilipdi. Aşyr Kulyýewiň «Yusup-Ahmet» operasynyň üstüne hem şol buludyň kölegesi düşeni zerarly ýatyrylypdy. Häzir 80 yaşdan geçen ýaşuly mpozitorymyz başyny ýaykayar-da: «Näme sebäpden beyle edilendigini maña düşündiren adam bolmady, diñe teatryň sahnasynda gaýdyp goýulmaly däl» diydiler.

Ynha, biziň elimizde şol döwürde gadagan edilen eseriň ýene-de biri. Bu şahyr Gurbandurdy Gurbansähedowyň goşgusyna ussat sazandamyz, mukamçy kompozitor Pürli Saryýewiň döreden «Türkmensiñ» diyen aýdymy."

Gurbandurdy aga bu goşgusyny 1944nji ýylyň noyabr aýynda Moskwada yazypdyr. Soňra bu goşgyny özüniň 1947-nji ýylda çykan «Soldat gaýdyp geldi» atly kitabynyň 49-njy sahypasynda ýerleşdiripdir.

Goşgy döredilenden 8 ýyl soňam, ýagny 1952-nji ýylda-da gadagan edilipdir. Diýmek, Pürli aga-da bu goşgyny şol döwür aralygynda aýdyma öwrüpdir. Yaşuly sungat wekilleriniň gürrüň bermeklerine görä, aýdymy, esasan, Türkmenistanyň halk artisti, bagşy Giçgeldi Amanow ürç edip aýdar ekeni. Aýdymyň mehaniki yazgysyna ne radiomyzyň fondunda, ne-de merkezi arhiwimiziň kinofotofonodokumentler bölüminde gabat geldik. Ol yazgylaryň bir yerlerde gizlenip yatan bolaýmagy gaty ahmal. Onuň heňini halypa sazandamyz A.Ablyýewiň kömek bermegi esasynda täzeden mehaniki yazga geçirdik, yazgylaryny döretdik, ony hem halkymyzyň dykgatyna ýetirmekligi makul bildik.

Gurbandurdy aganyň, «Türkmensiň» atly goşgusyny okayarsyň welin, «Goşgyny nämä esaslanyp gadagan etdilerkä?» diyen soragyň jogabyny gözleyärsiň. Dogrusyny dogry aýtsam, meniň özüm-ä, bu goşgudan pikirlenip pikirlenip, şübheli zady tapyp bilmedim. Yogsa-da bize Garaşsyzlygyň erkin şemalyndan dem alyp ýörenlere şeyle görünýän: bolmagy mümkin. Belki, şol döwürde Gurbandurdy aganyň we Pürli aganyň bu eseri kimedir birine yaramadyk bolmagy mümkin.

Bu aýdymyň ýetişip gelýän bagşylaryň repertuaryna berk ornaşjakdygyna men-ä ynanyaryn. Bu goşguda yöredilýän pikir şu günüň ruhuna laýyk gelýär. Bu aýdymyň täzeden dikeldilmegi bolsa üstümizdäki ýylda 100 ýaşy dolyan halypamyz, Türkmenistanyň halk artisti, kompozitor Pürli Saryýewe, Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Gurbandurdy Gurbansähedowa halkymyzyň öňündäki bitiren hyzmatlary üçin ýene-de bir gezek eden hormatymyz bolar diýip pikir edýärin.

Aýdymy dikeltmekde bize ýardam beren halypa sazandamyz, Pürli aganyň şagirtleriniň biri A.Ablyýewe, Türkmenistanyň milli konserwatoriýasynyň dosenti. B.Gutlymyradowa saz sungatymyzy, poeziyamyzy söyüjileriň adyndan minnetdarlyk bildirmekligi özümiziň borjumyz hasaplaýarys.

Çaryýar JUMA,

Türkmenistanyň at gazanan artisti, sungaty öwreniş ylymlarynyň kandidaty.


 

            TÜRKMENSIŇ

Goşgusy Gurbandurdy GURBANSÄHEDIŇKI.

Sazy Pürli SARYNYŇKY.

 

Tarypyň bar, halkym, taryp eýläýin,

Sary ýayyň kirşin çeken Türkmensiň,

Hakyň bar, haklysyň, adyň toýlaýyn,

Gyrat bilen jülge söken Türkmensiň.

 

Her yigidiň taýdyr yüz-müň duşmana,

Il haky üçin olar dözýärler jana,

Her kes gadam goýsa, bu hanymana

At üstünde başyn kakan Türkmensiň.

 

Siziňkidir ol mertler - Yusup, Görogly,

Göroglyň tayy bar müň murty towly,

Hak işdir maksadyň, hakyňky şowly,

Hak göreşde mydam ýykan Türkmensiň.

 

Söweşde yeňmeklik saňa adatdyr,

Duşmana baş egmek taryhy ýatdyr,

Gelse her kes, yöne bir gury atdyr,

Watan üçin sen gan döken Türkmensiň.

 

Owazyň seň gelýär gat-gat uzakdan,

Söweş bilen sen gutuldyň duzakdan,

Doganyň bar özbek, rus, gazakdan,

Gül bakjaňa Ýeňiş eken Türkmensiň.


Gurbandurdy Gurbansähedow

(1919 – 1992)

ÖMRI

http://gollanma.com/wp-content/plugins/highslide-integration/highslide/graphics/zoomin.cur"), pointer !important; box-shadow: rgb(221, 221, 221) 0px 0px 5px 2px;">Şahyr, prozaçy hem-de dramaturg G. Gurbansähedow Sakarçäge etrabynyň  Garaýap obasynda garyp daýhan maşgalasynda eneden bolýar.  Ol ilki oba mekdebinde okaýar, 1937-nji ýylda Daşkentdäki türkmen pedtehnikumyny, 1941-nji ýylda bolsa Aşgabatdaky Türkmen döwlet pedagogik  institutynyň  filologiýa fakultetini  gutarýar. Şondan soň hem onuň medeni  ulgamyndaky dürli edaralarynda dowam eden döredijilikli işi başlanýar. 1941-1942-nji ýyllarda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ylmy işgäri, 1942-1944-nji ýyllar aralygynda Daşoguzdaky Mugallymçylyk gazetiniň jogapkär kätibi bolup işleýär. Özüni turuwbaşdan gowy edebiýatçy hem-de ökde žurnalist hökmünde tanadyp başlan G. Gurbansähedow 1944-1945-nji ýyllarda Moskwada Merkezi gazetler kursunda okaýar.

Işde ýeterlik tejribe toplan G. Gurbansähedw jogapkärli wezipelere bellenýär. Hyjuwly ýaş ýigit wagyz nesihat etmek bölüminiň müdiriniň orunbasary bolup işleýärkä metbugat işine çekilýär. Ol “Ýaş kommunist” (1946-1948), “Sowet Türkmenistany” (1948-1950) gazetleriniň jogapkär redaktory bolup işleýär.

G. Gurbansähedow 1950-nji ýylda Türkmenistanyň Ýazyjylar toparynyň başlyklygyna saýlanýar, oňa 1955-nji ýyla çenli ýolbaşçylyk edýär. Edebi-guramaçylyk işinde tejribe toplan ýazyjy şondan bäri edebi döredijilik meýdanynda zähmet çekýär. G. Gurbansähedowyň liriki şygyrlarynyň, edebiýatymyzda mähek orun alan proza eseriniň içinde körpe nesle niýetlenilip döredilenleri hem bar. Ýazyjynyň çagalaryň göwnünden turan “Akmak patyşa” atly eseri rus diline hem terjime edilip, millionlap  ýaýradyldy.

G. Gurbansähedow rus ýazyjylarynyň, doganlyk halklarynyň we daşary ýurt edebiýatynyň görnükli wekilleriniň eserlerini türkmen diline terjime etmekde hem ep-esli iş bitirdi. A. Puşkiniň, I. Frankonyň, M. Lermontowyň, Samat Burgunyň, Saýat Howanyň, Wagyfyň, Hamzanyň we beýlekileriň ençeme eserleri bilen türkmen okyjysy onuň tagallasy arkaly tanyşdy.

Ýazyjynyň Watan öňünde bitiren hyzmatlary “Hormat nyşany” ordenleri, “1941-1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşy döwründe edermeniçilikli zähmeti üçin” diýen medal we gaýry sylaglar bilen bellenildi.

Ýazyjy 1992-nji ýylda aradan çykýar.

DÖREDIJILIGI

G. Gurbansähedow hem edebiýata ilki şahyr hökmünde gelip girdi. Ol ilkinji goşgusyny 1939-njy ýylda, pedinstitutda okap ýörkä ýazypdy. Şahyryň döredijiliginiň başlangyç ýyllary Beýik Watançylyk urşunyň gazaply ýyllaryna gabat gelipdi. Şahyryň uruş ýyllarynda ýazan watançylyk goşgulary 1947-nji ýylda “Soldat gaýdyp geldi” ady bilen aýratyn kitap görnüşinde neşir edildi. Bu kitapda ýeňiş bilen gaýdyp gelen gahryman türkmen esgeriniň uruş ýyllarynda geçen şanly ýoly wasp edilýär.

Türkmenistanyň Gahrymany Aýdogdy Tahyrowyň taýsyz gahrymançylygyna bagyşlanyp, 1943-nji ýylda ýazylan “Ot içinde dörän gahryman” diýen belli balladany hem şu ýygyndy öz içine alýar. Aýny wagtynda uly joşgun bilen ýazylan bu ballada indi edebiýat hrestomatiýalarynyň sahypasyny bezeýär. Şahyryň meşhur “Ene” goşgusy hem şol ýygyndyda çap edilipdi.

Gurbansähedowyň ikinji goşgular ýygyndysy “Baglaryň täji” ady bilen 1962-nji ýylda neşir edilýär.

Proza eserleri G. Gurbansähedowyň döredijiliginde esasy orun tutýar. Ýazyjynyň “Suraý” (1955), “Ýürek daş däl” (1965), “Söýseň” (1969) diýen powestler hem-de hekaýalar ýygyndylary yzly-yzyna peýda bolýar.

Gurbansähedow örän döwrebap prozaçy. Ýazyjy şu günki  günüň wakasyna seslenmegi halaýar. Şu jähtden onuň käbir hekaýalarynyň çeper  oçerke çalym edýändigini-de belläp geçmek gerek. Hatda ýazyjynyň belli “Toýly Mergen” romany hem gözbaşyny  “Galkynmak” diýen oçerkden alyp gaýdypdy.

Döwrebaplyk “Gar” (1952), “Mirabyň düýşi” (1954),  “Sergezdan” (1954), “Şahyryň edermenligi” (1955), “Meniň kimdigimi bilýärmiň?”(1963), “Telefon jyňňyrdysy” (1964) ýaly hekaýalaryň ählisinde duýlup dur.

Adamkärçilik, adam mertebesini belent tutmak pikiri Gurbandurdy Gurbansähedowyň nusgawy şahyrlarymyz Magtymgulydyr Keminäniňdurmuşyndan söz açýan “Çakylyk” (1961) hem-de “Kyrk teňňe” (1961) atly eserlerinde hem esasy orun eýeleýär.

Gurbansähedow 60-njy ýyllarda kino sungaty bilen gyzygyp, kinosenariler hem ýazyp başlady. G. Gurbansähedowyň gatnaşmagynda “Aýratyn tabşyryk”, “Şahyryň edermenligi”, “Gämiçiniň jany bir”, “Çöl” diýen çeper filmler döredildi.

Ol soňky ýyllarda dramaturgiýa žanryna hem aralaşyp gitdi. Onuň dramalary Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki drama teatryň, Marynyň Kemine adyndaky teatrynyň hem-de Türkmen döwlet Ýaş tomaşaçylar teatrynyň sahnasyndan düşmän gelýär. Ýazyjynyň “Azaşan ýigit” (1964), “Hang” (1966), “Jennet” (1966), “Düzüň tagamy” (1967), “Dökülmedik gan” (1968), “Tawus” (1975), “Meňli” (1980) atly pýesalary indi wagtyň synagyndan geçip ýör.

Poeziýada, prozanyň dürli janrlarynda, şeýle hem dramaturgiýada toplanan döredijilik tejribesi G. Gurbansähedowy giň göwrümli eseriň – roman janrynyň bir çetinden getirdi. “Sowet edebiýaty” žurnaly 1970-nji ýyllardaky sanlarynda okyjylar köpçüligini ýazyjynyň “Toýly Mergen” romany bilen begendirdi.

G. Gurbansähedowyň iň gowy eserleri rus diline, doganlyk halklarynyň beýleki dillerine terjime edilip, öwran-öwran neşir edildi hem-de neşir edilýär. Moskwanyň “Çeper edebiýatlar” neşirýaty 1978-nji ýylda ýazyjynyň “Toýly Mergen” romanyny hem öz içine alýan ullakan birtomlugyny kaşaň bezäp, neşir etdi.

Çeşme: Türkmen edebiýatynyň taryhy. V tom, I kitap, Red. K.Jumaýew, E.Işangulyýew.-A.: Ylym,1980

کتابهای منتشر شده

آمار بازدید کنندگان

بازدید امروز : 479
بازدید دیروز : 811
بازدید هفته :3440
بازدید ماه :9713
بازدید کل :112375

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون