radio ash

Aşgabat Radiosynyň gepleşik berip başlamagy

--------------------------------------------------------------------

«Pikir beriň, pikir beriň,

gepleýär Aşgabat, gepleýär Aşgabat»

  İlkinji gezek Türkmenistanda 1927-nji ýylyň 22-nji dekabrynda radio gepleşikler efire berlip başlandy.

دکتر مجید تکه: "رادیو عشق آباد در آموختن نوازندگی نه تنها اینجانب بلکه در آموزش قریب به همگی پی گیران هنر موسیقی ترکمن از خوانندگان گرفته و حتی افرادی که فقط شنونده هستند تاثیرات بسیار مثبت و ارزشمندی داشته است. این افراد آنگونه که قبلأ به عرض رسید از طریق ضبط آهنگ ها و گوش دادن ها و همنوازی ویا همخوانی های مکرر، موسیقی ترکمن را می آموختند. حتی در مورد آهنگهایی که گروه موسیقی دولت محمد آزادی در رپرتوار خود قرار داده و به اجرا در می آورد توسط تکثیر آهنگهایی که از این رادیو ضبط گردیده در بین اعضای خود انجام میداد. چرا ؟ تنها وسیله ی دسترسی به آثار صوتی اساتید بود و برای نوازندگان و خوانندگان ترکمن صحرا به مثابه پلی میان آنان و اساتید موسیقی ترکمن بود و بر نوازندگی و خوانندگی همه ی هنرمندان ترکمن صحرا هم به لحاظ کمی و هم به لحاظ کیفی نقش بسیار ویژه یی را ایفا کرده است." (متن کامل مصاحبه در پایین)

“Aşgabat Radiosyndan” Kom partyýanyň agitatory, syýasy wagyzçysy hökmünde ulanylanam bolsa onuň türkmen halkynyň medeniýetini, aýdym-sazyny, däp-dessuryny, aň-düşünjesini ösdürmekde deňi-taýy bolmadyk eden hyzmatlaryny ýatlamany geçip bilmeris.

  Radio tolkunlary tikenekli simleri aşyp, araçägi böwsüp, serhediň o tarapynda ýaşaýan türkmenleriň-de ruhuny galkyndyrýardy, olaryň zalym diktatura režimleri astynda ezilen medeniýetlerini, dillerini gorap saklamakda aňyrsyna ýetip bolmajak goşanat goşdy. Aşgabat radiosynyň diňlemgini özüne howp saýan Eýranyň patyşasy Mämetreza Pählewi bu radiony diňlemezlik üçin dürli çäreler görýär. Onuň döwründe türkmen dilinde pählewi režimi mahabatlandyryp, türkmenler, türkmen aýdym-sazyny eşitmesinler, medeniýetini öwrenmesinler diýen Eýranyň howpsuzlyk gullugy, hamala radio tolkunlar arkaly Sowet düzgüni propaganda edilýär, oňa garşy türkmen dilinde radio gepleşiklerini ýola goýulmagyny teklip rdýärler. Şol esasda 1956-njy ýylda häzirki Gürgen şäherinde 10kw güýje eýe bolan radio stansiýa ýola goýulýar. «Gürgen Radio stansiýasynyň» ýerleşen jaýy, şäheriň şol wagtki «post we medeniýet» binasyndaky «Taalar-e ferheng o huner» bolup, oňa «Edare-ýe Ettelaat (informasiýa) we Radio» dilipdir. İki ýyl soňra 1958-nji ýylyň awgustynda ilkinji gezek türkmen dilinde gepleşik berilip başlaýar. Režim türkmenlere, Aşgabat radiosyny diňletmejek bolup elinden gelenini edýär. Bujnurt (Aşgabadyň garşysynda ýerleşýär) şäheriniň häkimi Sedekýany, 1953-nji ýylyň 2-nji iýun aýynda 2/137 nomerli Hurasan welaýatynyň häkimine ýazan we gizlin dilip möher basylan hatynda şeýle maslahat berýär:

radio doc

    گیزلین هم گؤنی

           ۹- نجئ ولایاتئنگ حأکیمین

حورمات بیلن ۶۴/م- ۳۲/۳/۸ نومرلی یبرلن حاطئمئنگ دوامئندا فرماندارلئق بو یرده یاشایان یایلات باراسئندا اؤز قارایشئنئ ین شئیله بیلدیریأر:

   آراچأکده یاشایان تـۆرکمنلرینگ کؤپۆسینینگ اؤیلریند رادیو بار. پارس دیلین دۆشۆنمیأندیکلری اۆچین، اولار داشارئ یورتدان بریلیأن و اولاردا زئیانلئ پروپاگاندا دیلیأن رادیو گپلشیکلینی دینگلیأرلر. منینگ پیکریم گؤرأ تـۆرکمنلر-د ایرانئ سؤیمک دویغوسئنئ اؤسدۆرمک اۆچین ماشات یا-دا تهران رادیو ستانسیالارئندان اولارئنگ اؤز دیللرینده گپلشیکلر بریلس اؤرأن یرلیکلی بولار. بو بارادا بارلاغ ایشلرینگ آلنئپ بارئلماغئ اوغرونداقئ چأرهلرینگ عامالا آشئرئلماغئنئ حایئش ادیأرین.

                              بجنورد شأهری نینگ فرماندارئ- صدقیانئ

№ 137/m

1332/4/8

                                     İçeri işler ministerligi

Göni hem gizilin

                                   9-njy welayatıň häkimligine

 Hormat bilen 64/m-32/3/8 nomerli iberlen hatymyň dowamynda bu bu ýerde ýaşaýan ilat barasynda ýene şeyle bildirýärin:

Araçägiň ýakasynda ýaşaýan türkmenleriň köpüsinde radio priomnik bar. Pars dilini düşünmeýändikleri üçin olar daşary ýurtdan efire berilýän we olarda zyýanly propaganda edilýän gepleşikleini diňleýärler. Meniň pikrime görä türkmenlerde Eýrany söýmek duýgusyny oýarmak üçin Maşat we Tahran radio stansiýalaryndan olaryň dillerinde gepleşikler berilse örän ýerlikli bolar. Bu barada barlag işleriň alnyp barylmagy ugrundaky çäreleriň amala aşyrylmagyny haýyş edýärin.     

                Hormat bilen: Bujnurt şäheriniň häkimi: Sedekýany 

Hatyň bir nusgasy içeri işler ministerligine-de iberildi--  Eýranyň milli dokumentler arhiwinden. Dojument № 845


مصاحبه با دکتر مجید تکه!

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مطالب مرتبط:

تورکمن دیلی نینگ بایلیغی حاقئندا یئنه بیر اویلانما

عثمانلی دیپلوماتی محمت امین افندی نینگ کومیش دپأ و تورکمن ایلینه سیاحاتی

زندگی و مبارزات بزرگمرد تاریخ معاصر تورکمن، غایب بهلکه

کتاب سیری در تاریخ سیاسی - اجتماعی ترکمن ها

سپتامبرینگ 2- نجـى يكشنبه سی؛ تورکمنستاندا باغـشيلار گونــى. 50 یئللاپ ک گ ب نینگ سانسوریندا ساقلانان مقاله

آزاتليق راديو سی نینگ دؤره یش تاریخی حاقدا

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران