atam

روشنفکران ایرانی هیچوقت تحلیل درستی از تاریخ مدرن ترکیه و چگونکی غروب عثمانی نداده اند و همیشه از ملی گرایی ترکها بنام پان ترکیسم سعی در نفی آن داشتند در اصل ایرانیها میبایست بعنوان کشور همسایه آگاه به مسایل کشور همسایه می بودند. آثاری از آمریکای لاتین و یا آفریقا و حتی کتاب خانمی بنام اوریا فالاناچی (البته منظورم مطالعه نکردن اینها نیست منظورم در مورد تفکر ضد ترک روشنفکر ایرانیست) ترجمه و در اختیار روشنفکران از چپ و راست و مذهبیش گذاشته میشد. تا زمانیکه شخصا مسایل ترکیه را دنبال می کردم یک کلمه از چپ فارسی که دیگر ملیتهای ایرانی را هم تحت تاثیر قرار داده بود نشنیدم . با مطالعه فروپاشی عثمانی و مبارزه علیه 7 کشورتحت رهبری مصطفی کمال آتاترک که سمبل مبارزه برای فیدل کاسترو و چه گوارا و رهبر آفریقای جنوبی و کسانی مانند امان الله خان در افغانستان و مسلمانان هندوستان علیه انگلیس بوده است، روشنفکر فارس ساکت مانده بود. شخصا پس از آشنایی با این بزرگمرد تاریخ مدرن سوال چرا چپ حتی (از راست انتظاری ندارم) در ایران در این مورد ساکت مانده بود برایم پیش آمد.این سکوت چپ در بین چپهای ملیتها هم تاثیر گذاشته است.

aba2

آبایی ضمن آنكه با دلسوزی تمام حرفه آموزگاری را انجام می داد و در تربیت كودكان كوشش می كرد از فعالیت های اجتماعی و آزدیخواهانه نیز حتی یكدم غافل نبود. او آرزومند بود كه خلق تركمن زنجیرهای ستم را بگسلد و سرنوشت خویش را به دست گیرد، او می خواست تمام فرزندان و جوانان تركمن از نعمت آزادی و فرهنگ برخوردار گردند و بدون بیم از فقر و رنج در راه یك زندگی شاد و آسوده گام بردارند؛ او خلق تركمن را دوست می داشت و خود را برای آنان می خواست

Abdyrahym

  در شرایطی که در ایران استبداد زده، دیکتاتوری و خشونت موج میزد گروهی از افسران انقلابی برهبری سرگرد اسکندانی و سرهنگ نوایی در تاریخ 25 مرداد 1324 از لشکر خراسان- از مشهد به سمت تورکمنصحرا حرکت میکنند که در میان آنها سروان ع. ندیمی یکی از افسران انقلابی تورکمن که در پادگان مشهد خدمت میکرد نیز وجود داشت. در بیانیه ستاد ارتش ایران که عکس این افسران را بعنوان "متمردان و فراری" منتشر کرده عکس این افسر انقلابی تورکمن در ردیف اول مشاهده میشود.

   ما درباره زندگی نامه سروان عبدالرحیم ندیمی چیز زیادی نمی دانیم. شاید بعداز انتشار این مقاله دوستانیکه از زندگی وی اطلاعاتی دارند در اختیار ما قرار بدهند.

   بهرحال هدف این افسران از این قیام از میان برداشتن سیستم اطاعت کورکورانه در ارتش، اعلام نارضایتی به رئیس وقت ستاد کل ارتش سرلشکر ارفع و بطورعام ایجاد رفرم در نظام پوسیده ارتش شاهنشاهی بود. چرا آنها تورکمنصحرا را برای برپایی جنبش خویش انتخاب کردند؟ در آن ایام ارتش سرخ شوروی در منطقه حضور داشت و حزب توده ایران در سراسر تورکمنصحرا بصورت علنی فعالیت میکرد و تأثیر شدیدی بر روند حوادث داشت، از سوی دیگر سران جنبش از جمله سرگرد اسکندانی فکر میکردند که تورکمنهای ناراضی از رژیم بسرعت گرد آنها جمع خواهند شد و از همه مهمتر اینکه اگر اتفاق ناگواری رخ دهد آنها بکمک ارتش سرخ بسرعت بتوانند به خاک شوروی پناه ببرند.

  بعداز تجزیه و تحلیل و جمع آوری وسائل لازم گروه 25 نفری آنان شامل 19 افسر و 6 سرباز در شب 25 مرداد بسمت قوچان حرکت میکنند. بلافصله از سوی ستاد کل ارتش اعلامیه ای برای دستگیری آنان صادر شده به دستگیرکنندگان (اعم از مرده یا زنده انها) مبلغ ده هزار ریال پاداش تعیین میشود. عین اعلامیه ستاد ارتش را که در روزنامه اطلاعات همان تاریخ منتشر شده را در اینجا آوردیم.

1

روزنامه اطلاعات 28 مرداد 1324

 

   جالب اینجاست که مثل همیشه شایعه و دروغ پردازی عوامل رژیم در منطقه سبب غلو و قلب واقعیات میشود و ما بارها این شایعه پراکنی را در تاریخ ملت تورکمن از دوران قاجار تاکنون مشاهده میکنیم.  مثلا در سندی که در زیر مشاهده خواهید کرد، شهربانی گرگان به نقل از شهربانی گنبدقابوس به شهربانی کل کشور خبر می دهد که دوهزار تورکمن مسلح به جنبش افسران پیوستند و روزنامه های وابسته نیز بدون تحقیق صحت و یا سقـم، آنرا فورا چاپ میکنند.

 

2 

   سروان ابوالحسن تفرشیان که خود در این قیام شرکت بوده، بعدها خاطرات خود را تحت عنوان "قیام افسران خراسان منتشر کرد. (این کتاب در سال 1359 در تهران توسط انتشارات علم منتشر گردید)

   وی درباره این رویداد تاریخی که در تورکمنصحرا رخ داده اطلاعاتی میدهد که مطالعه آن برای درسگیری و تجربه اندوزی مفید خواهد بود. ما در زیر خلاصه ای از خاطارات ایشان را نقل میکنیم و همراه با آن اسنادی را که در این باره بدست آوردیم را تقدیم میکنیم.

  آقای تفرشیان می نویسند:

  " در شب 26 مرداد به مراوه تپه رسیدیم... و بعداز خلع سلاح پادگان و بدست آوردن دو مسلسل سبک، 130 قبضه تفنگ، سی هزار تیر فشنگ بسمت گنبدقابوس حرکت کرده در تاریخ 27 مرداد در باغ کشاورزی مستقر شدیم. رهبر گروه اسکندانی به گرگان رفت تا با مسئول حزب توده درباره قیام افسران صحبت کرده نظر مثبت وی را جلب کند ولی قاسمی بشدت با این عمل ما مخالفت کرده و آنرا پرووکاسیونی برای حمله ارتجاع به حزب ارزیابی میکند. اسکندانی سعی کرد با مسئول حزب در گنبد آقای بهلکه نیز تماس گرفته نظر وی را جلب نماید... فرمانده ژاندارمری گنبد ستوان یکم حسینی، تمامی ژاندارم ها و اطراف و پاسبانهای محل را در شهربانی گنبد گرد آورده بود که جلوی ما را بگیرند. از طرف دیگر مرزدار گنبد سرگرد فرازی با اسکندانی تماس گرفت، شاید قضیه را به نحو مسالکت آمیزی خاتمه دهد. در این مذاکرات آقای بهلکه مسئول حزبی در گنبد واسطه بود.

 3

           در ساعت 5 بعداز ظهر 29 مرداد 1324 از باغ کشاورزی که محل استراحتمان بود خارج شدیم. ما به پنج اکیپ تقسیم شدیم. در جیب اول سرگرد اسکندانی قرار گرفت به محض اینکه جیب وی به نزدیک شهربانی رسید، ناگهان و بدون هیچ اخطاری از دو لوله مسلسل و صد و بیست تفنگ آتش به سوی جیب سرازیر شد و سرنشینان آن همگی شهید شدند. جنازه آنها تا صبح در میان جیب و در وسط خیابان مانده بود. در داخل جیب چند نیم پوستین بود که اگر شب سرد شود استفاده نمایند. وقتی نسیم می وزید و باد پشم پوستین ها را می لرزاند، ژاندارمها از ترس، آتش می گشودند و جنازه ها را به زیر رگبار می گرفتند."

   تفرشیان در ادامه خاطرات خود نحوه پناه بردنشان را از گنبد به بندرشاه(بندرتورکمن فعلی) و از آنجا به آذربایجان و سپس باکو شرح میدهد.

                                              ****************

4

    همانگونه که در بالا نیز اشاره کردیم ما از سرنوشت سروان ع. ندیمی اطالاعات دقیقی در دست نداریم همانقدر می دانیک که وی نیز در این واقعه جان سالم بدر برده به شوروی پناهنده میشود. بنابگفته نورمحمد عاشورپور- از کهن سالان مهاجر به تورکمنستان، ندیمی در نزدیکی مسکو شهر ایوانف زندگی کرده و با زنی روس ازدواج میکند. این افسر انقلابی تورکمن چند سالی پیش از سقوط رژیم شاه در آنجا دارفانی را ئداع می گوید.

راهش پردوام و خاطره اش ابدی باد.

 

آ.گلی

کاندیدای علوم تاریخ

 

 جامعه ی ما از باستان زمان به علت چگونگی تاریخ خود به قول قدما "کثیر المله" است. یعنی بعد از تجارب بسیار در مورد  دولت-شهرهای مختلف، امپراتوری ها، کوچها، جنگها و حملات، تلاشی ها، اکنون حاصل و چکیده ی روند گذشته، شده یک جامعه  کشوری کثیرالمله.

 

  • اگر تا دیروز تکلم بزبان مادری از کودکستان تا دبستان و دبیرستان برای نوباوگان تورکمن قدغن بود، امروزه توسط آخوندهای خودباختۀ تورکمن و بکمک وعظ های شداد و غلیظ آنها در مساجد و منابر، با پول های ارسالی "مرکز اسلامی شمال کشور" مستقر در گرگان....

تاریخ ایران مشحون است از ظلم و جنایات سلاطین و پادشاهان خودکامه و ترفندهای آنان برای پاشیدن خاک بر چشم توده ها و وارونه جلوه داده حقایق توسط قداره بندان است. واقعا جای تأسف است که توده مردم بقول تورکها حافظه ای ماهی گونه دارند یعنی حقایق را زود فراموش کرده چشم امید و بهروزی از همان جلادانی دارد که تا دیروز سیل خون از کشته هایشان براه انداخته بود.

سخن بدرازا نکشیم. موضوع پیدا شدن جسدی در نزدیکی حرم شاه عبدالعظیم ری می باشد که ادعا شده جسد رضاشاه است.

Kuman Kpaklar

  وقتی که آثار حماسی یونانیان، تاریخ و تمدن سرخپوستان، مایاها و آزتک های ساکن آمریکای لاتین و یا تمدن مشرق زمین همچون تمدن هند و چین را مطالعه می کنم این سئوال برایم بوجود میآید: چطور میشود که این ملل توانستند حافظه تاریخی به ارث مانده از اجدادشان را به روزگار ما رسانیده و آنرا امروزه نیز پاس داشته به روش آبا و اجدادی خویش پایدار ماندند؟

anadil

وزیر آموزش و پرورش: آموزش زبان و ادبیات فارسی و تکلم دانش‌آموزان ابتدایی به فارسی خط قرمز آموزش ما در مناطق دو زبانه مانند بلوچ، عرب، ترک زبان و غیره است و معلمان نباید به هیچ وجه برای برقراری ارتباط راحت‌تر با دانش‌آموزان به زبان محلی تکلم کنند چرا که این امر بسیار خطرناک است.
منبع: https://tinyurl.com/ydx2gz2w

اخیرا مشاهده میشود که موجی علیه فدرالیسم در جامعه فارس زبان اپوزیسیون به پا خواسته است و در نوشتار و مقالات گوناگون به این سیستم مدیریتی یعنی فدرالیسم حمله میشود . این خصومت با فدرالیسم ؛ حداقل خوبی که دارد این است که باعث مجادلات و

از فردای انقلاب، در مناطق غیرفارس نشین ازجمله تورکمن صحرا جنبش سراسری علیه سیاست ظالمانه تقسیم استانی که در دوران سلطنت محمدرضاشاه آغاز شده بود، اوج گرفت، تورکمن ها خواستار تشکیل استانی بنام خود شدند، آنها به الحاق آق قالا به گرگان، بندرتورکمن به بندرگز و کردکو، ماراواتپه و کلاله به گالیکش و برخی روستاها به علی آباد معترض شده، این تقسیم بندی را ناعادلانه می دانستند. ستاد مرکزی شوراها در بیانیه ها و اعلامیه های خود خواستار تشکیل استانی بنام تورکمن صحرا که از دریای خزر تا جرگلان را در خود می گنجانید، می شود ولی رژیم این خواسته های عادلانه ملت تورکمن را با گلوله جواب داد و سرزمین شوراها را غرق در خون کرد. در سالهای اخیر نماینده انتصابی مردم کردکو و بندرتورکمن- نظری مهر- برادر زن منوچهر متکی، طرح الحاق آشوراده، قاراسوو تا مناطق حاشیه خزر تا نقطه صفر مرزی را به بندرگز در مجلس به تصویب رساند ولی نه تنها نماینده تورکمن در مجلس به آن اعتراض نکرد بلکه صدایی نیز از مردم در نیامد.

طرح جابجایی و تقسیم مجدد استانی و اداری در ایران تقریبا در تمامی نقاط ایران با اعتراضات وسیع همراه بوده و هست، رژیم آذربایجان را به سه استان تقسیم کرد، جرگلان را به خراسان شمالی ملحق کرد، بجای تشکیل استان تورکمن، تورکمن ها را به استانی نو ساخته بنام گلستان وابسته کرد.


تظاهرکنندگان به طرح تقسیم کازرون معترضند. بر اساس این طرح، قرار است بخش‌های «قائمیه» و «کوهمره نودان» از کازرون جدا شده و شهرستان جدیدی به نام «کوه چنار» تشکیل شود. نماینده کازرون از جمله کسانی است که از این طرح حمایت می‌کند. اعتراض مردم کازرون به تقسیم شهرستان از مدت‌ها پیش آغاز شده است. در جریان تظاهراتی که اواخر فروردین ماه سال جاری برگزار شد نیز نیروهای امنیتی و معترضان با یکدیگر درگیر شده بودند. 

پیش از تظاهرات چهارشنبه عوامل رژیم و امام جمعه رژیم هر گونه تظاهرات و راهپیمایی را غیر قانونی اعلام کردند، اما رژیم آخوندی که تظاهرات امروز مردم را دید، در وحشت از گسترش خیزش مردم، امام جمعه کازرون را به میان جمع مردم در میدان شهدای این شهر فرستاد تا عقب نشینی رژیم و متوقف شدن طرح تجزیه کازرون را اعلام کند.

مردم کازرون اعلام کردند هوشیارند و هر گونه تحرک برای اجرای این طرح را درهم می شکنند.

 از فردای انقلاب، در مناطق غیرفارس نشین ازجمله تورکمن صحرا جنبش سراسری علیه سیاست ظالمانه تقسیم استانی که در دوران سلطنت محمدرضاشاه آغاز شده بود، اوج گرفت، تورکمن ها خواستار تشکیل استانی بنام خود شدند، آنها به الحاق آق قالا به گرگان، بندرتورکمن به بندرگز و کردکو، ماراواتپه و کلاله به گالیکش و برخی روستاها به علی آباد معترض شده، این تقسیم بندی را ناعادلانه می دانستند. ستاد مرکزس شوراها در بیانیه ها و اعلامیه های خود خواستار تشکیل استانی بنام تورکمن صحرا که از دریای خزر تا جرگلان را در خود می گنجانید، می شود ولی رژیم این خواسته های عادلانه ملت تورکمن را با گلوله جواب داد و سرزمین شوراها را غرق در خون کرد. در سالهای اخیر نماینده انتصابی مردم کردکو و بندرتورکمن- نظری مهر- برادر زن منوچهر متکی، طرح الحاق آشوراده، قاراسوو تا مناطق حاشیه خزر تا نقطه صفر مرزی را به بندرگز در مجلس به تصویب رساند ولی نه تنها نماینده تورکمن در مجلس به آن اعتراض نکرد بلکه صدایی نیز از مردم در نیامد.

طرح جابجایی و تقسیم مجدد استانی و اداری در ایران تقریبا در تمامی نقاط ایران با اعتراضات وسیع همراه بوده و هست، رژیم آذربایجان را به سه استان تقسیم کرد، جرگلان را به خراسان شمالی ملحق کرد، بجای تشکیل استان تورکمن، تورکمن ها را به استانی نو ساخته بنام گلستان وابسته کرد.

تبدیل قزوین به استان و جدا شدن آن از استان زنجان در سال ۷۳ درگیری هایی را درهر دو شهر به وجود آورد به گونه ای که برخی مردم قزوین« جلوی ماشین هایی که پلاک زنجان داشت را می گرفتند یا تابلوهای اداراتی که نام زنجان داشت را پایین می کشیدند».

رد لایحه تبدیل شدن قزوین به استان اعتراض های گسترده ای را دراین شهر دامن زد و این اعتراض ها چند روز طول کشید.

براساس برخی گزارش ها "نیروهای لشگر ۱۰ سیداالشهدا از تهران این شورش را سرکوب کردند" و گفته شده که چندین نفر دراین درگیری ها کشته شدند.

پس از قزوین، گسترده ترین اعتراض های مربوط به تقسیمات کشوری مربوط به اعتراض مردم سبزوار به وعده عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور دولت محمد خاتمی، برای تبدیل شدن بجنورد به استان بود.

سال ۸۰ و پس از سخنان عبدالواحد موسوی لاری دربجنورد مبنی بر تبدیل این شهرستان به استان تعدادی از مردم سبزوار به خیابان ها ریختند. برخی از معترضان ریل های راه آهن را جمع آوری و به ساختمان ها حمله کردند. دراین اعتراض ها که چند روز طول کشید براساس گزارش ها یک نفر کشته و تعداد زیادی مجروح شدند.

موضوع تقسیم خراسان به پنج استان در دیگر شهرهای این استان نیز درگیری های متعددی را به وجود آورده بود. درنهایت دو استان خراسان شمالی و خراسان جنوبی به وجود آمد اما درگیری های شهرستان های نیشابور و سبزوار برای تبدیل شدن به استان همچنان ادامه دارد.

دراستان فارس نیز پیش از موضوع ایجاد شهرستان جدید درکازرون، درگیری های دیگری نیز درباره موضوعات تقسیمات کشوری وجود داشته که از جمله آن ها درگیری درباره ایجاد شهرستان گراش در جنوب استان فارس بود.

 

دویست سال از تولد کارل مارکس می گذرد. افزون بر ۱۵۰ سال پس از نخستین نوشته های مارکس در مورد ملت و ناسیونالیسم، بسیاری از گزاره های او در این باره هنوز به کار تحلیل مسائل ملی می آید. از آنجا که مسائل ملی کماکان از موضوعات مورد بحث چپ در بسیاری از کشورها و از جمله ایران است، نگارنده بر آن شد تا نگاهی به برخی گزاره های مارکس در این مورد بیافکند. شاید نوشته حاضر انگیزه ای شود برای کنجکاوی بیشتر درباره مارکس و نگاه او به مسئله ملی. ...

مکان های تاریخی و آرامگاه شخصیت های مهم تاریخ مان، شاعرانی چون مسگین قلیچ، آرتئق مأمت (سیدی حوجا)، آنه گلدی سردار (آچ)، نفس سردار ، قبرستان حالت نبی و... باید همچون مردمک چشم

(آيدينگلاريميزينگ ميللى بوُرچلارى)

يئر شاريندا ياشايان ميللتلئرينگ هرسىنينگ اؤزونه ماخصوص يؤريته ليكلئرى، كاراكترى بار. بيزينگ ميللئتيميز-ده  بو يؤريته ليكلئرى الگئرمك اوغروندا تاريخ بويى گؤره شيپ گلدى و اونى موندان بويانا-دا غوراپ ساقلاماغا حاقليدير. البته بو يولدا كؤپ چئتيلى- چئركزلى يوللاردان آشمالى.

یی
«فردوسی» به اندازه‌ای در علم «جغرافیا»، به قول معروف «از بیخ عرب» بوده که در همان شاهنامه و در صفحه‌ی 31 می‌نویسد که مادر «فریدون» پسرش را به کوه «البرز» در «هندوستان» برده است

در صفحه‌ی 35 می‌خوانیم که فریدون و سپاهیانش که می‌خواهند به ایران بیایند. از دجله رد می‌شوند و به بیت‌المقدس می‌آیند که خودشان را به ایران برسانند

MG

Bakuwda geçirlen ilkinji Türkologiýa gurultaýy

Türkmen ýazuw hatynyň arapçadan latynça üýtgedilişi

“Türkmenistan latynlaşmakda iň öňde duran jemhuriýetleriň biridir. O ýerde bütin

gündelik neşriýat we başga eser köpden latyn elip-biýsinde çykýar. İlatyň 100-de ony bu ýeňi (täze) elip-biý bilen sowatlydyr. Bütin mekdeplerde ýeňi elip-biýde okadylýar we 1887 mugallym ýeňi elip-biý bilen taýýarlandylar.” (Ýaş Türküstan žurnaly. 1930-njy ýylyň iýn-iýul/ nr. 7-8)

   çaga

 

   هر بیر توركمن اوز ملی كیملیگینی قوراپ ساقلاماق اوچین، دیل منتالیته تینه ایه بولمالی. باشغا سوز بیلن آیتساق هر بیر توركمن اوزونینگ عاصیرلار بویی قوراپ، ساقلاپ و اوسدوروپ گلیأن انه دیلی نینگ بو گون آلینیپ باریلیان ظالیم سیاست اساسیندا یوق بولماق حاوپی بیلن یوزبه- یوز دوراندیغینا دولی گؤز یتیرملی.

 

  • تاریخ تمدن ملت تورکمن در عصر باستان. این سکه نشان می‌دهد که در دوره اشکانیان، تئاتر وجود داشته و در گسترش فرهنگ و دانش فعال بوده است. ساسانیان، که تمام آثار باستانی اشکانیان (پارت) ها را محو و نابود کرده‌اند، دشمنان تمدن تورکان بوده‌اند.

  • Her bir milletiñ diliniñ, däp-dessurynyñ, umuman milli kimliginiñ ösmegi döwlet derjesindäki tagallar esasynda ýetmek mümkin. Biz Türkmenler üçin, Türkmenistan etalon, orientatsiýa

تورکمنستان س س ر -ی نینگ یوقاری شوراسی/پالامنتی، یوردونگ قاراشسیزلیغئ نئنگ ائغلان ادیلمگیندن 6 آی اؤنگ،  یاغنی 1990-نجی یئلدا، ایلکینجی نوباتدا 24- نجی مایدا تورکمن دیلینه رسمی حقوق اورونئنی یاغنی استاتوسینی بردی. شئیدیپ اوزال روس دیلی نینگ کؤلگه سینده ساقلانئپ گلن و زور آیاقدان اؤلمأن گلیأن انه دیلیمیز بیزآز جانغیپ اوغرادی.

در زمان سلطان محمود می ‌کشتند که شیعه است،
زمان شاه سلیمان می ‌کشتند که سنی است،
زمان ناصرالدین شاه می ‌کشتند که بابی است،
زمان محمد علی شاه می‌ کشتند که مشروطه طلب است،

کتابهای منتشر شده

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران