dil

"دیلیمه قووانیارین، یوق اونونگ چاقی،    یکه- تأک میراثدیر انم دن باقی،

هیچ حاچان، هیچ زادا چالشیپ بیلمن،     بو منینگ بایلیغیم، یوره گیمدأکی باقی."

dede kurkut jilt

بنابه اظهارات تورکولوگ برجسته تورکمن دکتر یوسف آزمون این نسخه جدید 61 صفحه بوده و از یک مقدمه و دو داستان نویافته -یعنی از 12 داستان شناخته شده در نسخه درسدن - داستان سیزدهم یعنی "سالور قازانینگ آراس بیله قارص قالاسینی آلدیغی بوی" و داستان چهاردهم یعنی "سالور قازانینگ یدی باشلی اژدرحانی اؤلدوردیگی بوی" می باشد.

داستان کشتن اژدرحا در داستانهای اوغوزنامه و نیز شجره تراکمه در وصف سالور قازان آمده است و مولف نسخه تازه یاب قورقوت آتا آنرا در این اثر آورده است. داستان فتح قلاع آراس و قارص باید مطلب موخره ای باشد که از رویدادهای تاریخی فتوحات تورکان در آنادولی الهام گرفته و نوشته شده است، چرا که در مقدمه نسخه های قبلی نیز از وصف فتوحات تورکان و در دست تورکان قرار گرفتن این فتوحات تا قیامت بحث شده است که ربطی به متون داستان 12 گانه ندارد. باید اضافه کرد که این داستانها توسط مولف نسخه تازه یاب به متن اضافه شده است.

بهرحال جا دارد از زحمات دکتر آزمون در حاضر کردن این نسخه برای چاپ در کوتاهترین مدت تشکر کرد. این کتاب در استانبول بزودی به فروش عرضه می شود. و می توان از طریق اینترنت تهیه کرد.

برای اطلاعات تکمیلی می توان به یادداشت های دکتر تیمور حوجه اوغلی در آدرس زیر مراجعه کرد.

آرنه گلی

11 ژوئن 2019

https://www.facebook.com/1058306450/posts/10217521042552116/?sfnsn=mo

azdar

در مورد داستان کشتن اژدها توسط اوغوزخاقان که در نسخه جدید مرتبا از آن بحث می شود باید گفت این داستان هم در یکی از داستانهای دوازده گانه "قورقوت آتا" نقل شده هم جزو یکی از داستانهای گؤوغلی - شاخه ازدواج کوروغلی و آوردن آقایونس پری وهم در اوغوزنامه نسخه " نوسای" تورکمنستان نوشته شده توسط سالئربابا قولالی اوغلی و همچنین در وصف قازان در شجره ترکمن ابولغازی بیان شده است.

3.nusga

دربارۀ "نسخۀ سوم" قورقوت آتا

این روزها بحث بر سر "نسخه سوم" اثر حماسی "قورقوت آتا" (به آدربایجانی دده قورقوت) بالا گرفته گویا بعداز نسخه اول (درسدن- آلمان) و نسخه دوم (کتابخانه واتیکان) اینک به نسخه سومی از خطۀ تورکمن صحرا اشاره می شود که جزو آثار خطی کتابخانه شخصی امام جمعه پیشین کومیش دپه عبدی جان آخون نبوی نژاد می باشد. این نسخه که سه برگ آن توسط شخصی بنام "ولی محمد خوجه" اهل گنبدکاووس به مشتاقان علم و ادب معرفی شده است، در سفرش به قازاقستان آنرا با خود به سمپوزیمی می برد، حتی نگارۀ (پی دی اف) کامل آن به یکی از محققان تورک/ تورکیه و نیز به محمدزاده صدیق محقق تورک آدربایحانی ساکن تهران نیز اهدا می کند (مححقان تورکمن از آن بی خبرند). آقای صدیق در این باره اینگونه توضیح دادند: "من همیشه از یابندۀ اصلی نام برده ام. گفته ام او خودش در آذرماه سال گذشته آن را به من تحویل داده و درخواست کرده که بر روی آن کار علمی کنم و برای انتشار در اختیارش بگذارم. اکنون کارم آماده است و مقدمات انتشارش نیز فراهم آمده است." ایشان (صدیق) تأکید می کنند که این اثر نادر را سازمان میراث فرهنگی جمهوری اسلامی تصاحب کرده از آن "حفاظت" نماید: " توقع دارم که سازمان میراث فرهنگی ورود کند و از آن صیانت نماید".

و اما بحث از آنجا آغاز شد که محقق تورک تورکیه(اسمش مهم نیست) آنرا نسخه ترکستان و صدیق آنرا نسخه قره باغ نامید و برخی از فعالین فرهنگی تورکمن نیز خواستار نامگذاری این نسخه تحت عنوان "نسخۀ تورکمن صحرا" شدند.

راقم این سطور سالهای مدیدی است که بر روی دو نسخه اصلی قورقوت آتا (درسدن و واتیکان) و نیز کتابهای چاپ شده بدقت مطالعه کرده و با نوشتن مقدمه ای تحلیلی از اوضاع تاریخی و مقایسه نواحی جغرافیایی نامبرده شده در متن، یک واریانت از افسانه های قورقوت آتا آماده چاپ کردم.

اخیرا توسط دوستی به آقای خوجه پیغام دادم که حداقل صفحات اول آنرا بمعرض نمایش قرار دهند تا بیشتر و دقیق تر در مورد این نسخه سوم ادعایی بحث شود و امیدوارم که این کار عملی شود.

در عکسی که از آقای خوجه همراه با نسخه (کتاب) موجود در صفحات مجازی منتشر شده مشاهده می شود که این اثر بسیار قطور می باشد و باید بیش از 12 داستان موجود در قورقوت را در خود جای داده باشد. از آن گذشته در 3 صفحه ای که نگارۀ آن منتشر شده، این متن هیچ شباهتی با دو متن اصلی قبلی ندارد. مثلا در یکی از نگاره ها از ارسال قوچ برای ابراهیم و قربانی نکردن اسماعیل سخن می رود که در دو نسخه قبلی چنین موردی نیامده است.

بگمانم این نسخه شرح حال ادیان، همانند قصص الانبیا و سپس شرح حال تورکان و ادیبان و مشاهیر آنها باشد که در صفحات متعدد از بلاغت و نصایح قورقوت آتا مثال هایی آورده شده است و با توجه به آن، آنرا نسخه سوم نامیده اند.

ای کاش آقای خوجه به جای اهدای پی دی اف آن به محمدزاده صدیق آذری، ابتدا آنرا به محققان خودی و تورکمن ساکن گنبد و تورکمن صحرا ارائه می کردند. حالا معلوم نیست تورکان استانبولی و آذری چه برداشت هایی از آن به نفع و اهداف خویش خواهند کرد بماند.

و اما مختصری درباره آثار حماسی تورکان اوغوز!

اوغوزها کنفدراسیون بزرگی از ایلات 9 گانه تورکی بودند که بعضا آنها را "دوقغوز اوغوز" نامیدند. از میان این اتحادیه وسیع تورکمن ها توانستند قدرت بزرگی کسب کرده و بخاطر رشادتها و شهامت هایشان امپراطوری سلجوقی را تشکیل دادند. برخی از آنها به غرب مهاجرت کرده در خطه آذربایجان کنونی و آنادولی دولتهای مقتدری چون عثمانلی و آق قویونلی، قارا قویونلی را تشکیل دادند.

افسانه های حماسی کؤروغلی (در تورکمنستان آنرا گؤروغلی می گویند- کُر در لغتنامه کاشغرلی به معنی شجاع و جنگجو آمده است) و نیز داستانهای نصحیت گونه قورقوت آتا که در آن به وصف بایندرخان ها و آلپ ها شجاع اشاره می شود، در واقع آثاری بسیار قدیمی هستند که سابقه آن به سالها قبل از اسلام می رسد. در آثار کؤروغلی و قورقوت آتا در اغلب جاها به المنت های ماقبل اسلام بر می خوریم. جنگ دألی دمرول با عزرائیل و اینکه خدا چه حقی دارد جان انسانها را بگیرد در کؤروغلی به نشانه پنجه جادویی بر پشت قهرمان اشاره می شود و

و اما این آثار در خطه آذربایجان و و آنادولی بخاطر رشد تجارت و اقتصاد و امکان نگارش اینگونه آثار به رشته تحریر در آمد، از آغاز قرن 16 میلادی صایاتلی- همراه، شاصنم- غریب، آصلی- کرم و همین دده قورقوت و کؤروغلی کتابت گردید و دوباره از این منطقه به سرزمین تورکمن راه یافت و به شیوه تورکمنی بازنشر یافت.

بحث بیشتر درباره نسخه سوم قورقوت آتا را به همت آقای ولی ومحمد خوجه می گذاریم که آیا ایشان حاضر خواهند شد که این نسخه را برای تحقیق در اختیار برادران محقق تورکمن خویش قرار دهند یا خیر.

آرنه گلی

مدیر مرکز مطالعات تورکمن

سوئد. 28 می 2019

یی
«فردوسی» به اندازه‌ای در علم «جغرافیا»، به قول معروف «از بیخ عرب» بوده که در همان شاهنامه و در صفحه‌ی 31 می‌نویسد که مادر «فریدون» پسرش را به کوه «البرز» در «هندوستان» برده است

در صفحه‌ی 35 می‌خوانیم که فریدون و سپاهیانش که می‌خواهند به ایران بیایند. از دجله رد می‌شوند و به بیت‌المقدس می‌آیند که خودشان را به ایران برسانند

MG

Bakuwda geçirlen ilkinji Türkologiýa gurultaýy

Türkmen ýazuw hatynyň arapçadan latynça üýtgedilişi

“Türkmenistan latynlaşmakda iň öňde duran jemhuriýetleriň biridir. O ýerde bütin

gündelik neşriýat we başga eser köpden latyn elip-biýsinde çykýar. İlatyň 100-de ony bu ýeňi (täze) elip-biý bilen sowatlydyr. Bütin mekdeplerde ýeňi elip-biýde okadylýar we 1887 mugallym ýeňi elip-biý bilen taýýarlandylar.” (Ýaş Türküstan žurnaly. 1930-njy ýylyň iýn-iýul/ nr. 7-8)

   çaga

 

   هر بیر توركمن اوز ملی كیملیگینی قوراپ ساقلاماق اوچین، دیل منتالیته تینه ایه بولمالی. باشغا سوز بیلن آیتساق هر بیر توركمن اوزونینگ عاصیرلار بویی قوراپ، ساقلاپ و اوسدوروپ گلیأن انه دیلی نینگ بو گون آلینیپ باریلیان ظالیم سیاست اساسیندا یوق بولماق حاوپی بیلن یوزبه- یوز دوراندیغینا دولی گؤز یتیرملی.

 

  • تاریخ تمدن ملت تورکمن در عصر باستان. این سکه نشان می‌دهد که در دوره اشکانیان، تئاتر وجود داشته و در گسترش فرهنگ و دانش فعال بوده است. ساسانیان، که تمام آثار باستانی اشکانیان (پارت) ها را محو و نابود کرده‌اند، دشمنان تمدن تورکان بوده‌اند.

  • Her bir milletiñ diliniñ, däp-dessurynyñ, umuman milli kimliginiñ ösmegi döwlet derjesindäki tagallar esasynda ýetmek mümkin. Biz Türkmenler üçin, Türkmenistan etalon, orientatsiýa

تورکمنستان س س ر -ی نینگ یوقاری شوراسی/پالامنتی، یوردونگ قاراشسیزلیغئ نئنگ ائغلان ادیلمگیندن 6 آی اؤنگ،  یاغنی 1990-نجی یئلدا، ایلکینجی نوباتدا 24- نجی مایدا تورکمن دیلینه رسمی حقوق اورونئنی یاغنی استاتوسینی بردی. شئیدیپ اوزال روس دیلی نینگ کؤلگه سینده ساقلانئپ گلن و زور آیاقدان اؤلمأن گلیأن انه دیلیمیز بیزآز جانغیپ اوغرادی.

در زمان سلطان محمود می ‌کشتند که شیعه است،
زمان شاه سلیمان می ‌کشتند که سنی است،
زمان ناصرالدین شاه می ‌کشتند که بابی است،
زمان محمد علی شاه می‌ کشتند که مشروطه طلب است،

درباره‌ی آفرینش علمی نورمحمد عاشورپور پژوهشگر برجسته‌ی ادبیات کلاسیک ترکمن
سخنران: « آنادردی عنصری»

در سال ۱۳۲۷ درپی وقوع تحولات جدید در عرصه‌ی حیات سیاسی ایران که دامنگیر حزب‌توده‌ایران نیز شد، تعدادی از فعالان حزبی در ترکمن‌صحرا بناچار به کشور ترکمنستان مهاجرت کردند.

تورکمنلرینگ گورنوکلی عالیمی گورنوكلى توركمن ادبياتچئسى آخمات-آخوندوف- گورگنلى 1909- نجى يئلئنگ 23- نجى مارتئندا گورگن يايلاسى نئنگ كوْميش دپه شأهـرينده يوقارى بيليملى ديـن وكيلى نينگ ماشغالاسئندا دۆنيا اينيأر. دأده سى ارجب آخون اؤز دؤورى نينگ سوادلى آدامسى بولوپدير. آخمادئنگ آخوندوف" فاميلياسى هم دأده سى نينگ آخون بولماغى بيلن باغلانشيقـليدير. گورگنلى بولسا آخمادئنگ ادبى لاقامئدئر. بو لاقامى اول، اؤزونينگ اؤنوپ-اؤسن يرلرى نينگ آدلاندئرئشى بويونچا ادينيپدير.

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران