azdar

در مورد داستان کشتن اژدها توسط اوغوزخاقان که در نسخه جدید مرتبا از آن بحث می شود باید گفت این داستان هم در یکی از داستانهای دوازده گانه "قورقوت آتا" نقل شده هم جزو یکی از داستانهای گؤوغلی - شاخه ازدواج کوروغلی و آوردن آقایونس پری وهم در اوغوزنامه نسخه " نوسای" تورکمنستان نوشته شده توسط سالئربابا قولالی اوغلی و همچنین در وصف قازان در شجره ترکمن ابولغازی بیان شده است.

باز هم درباره نسخه سوم ادعایی قورقوت آتا!

با اینکه هنوز به نگاره ایی از نسخه آقای ولی محمد خوجه دسترسی پیدا نکردم، ولی از توضیحاتی که در ویدئویی که محقق تورک اکینجی اوغلو و صدیق آذربایجانی ارائه کردند تقریبا مشخص می شود که این دستنویس قدیمی مجموعه ای باید باشد- (نه مشخصا نسخه سوم قورقوت آتا/ دده قورقوت-) از تعلیمات و نصایح دینی و تاریخی اوغوزخان و مشاور وی قورقوت آتا، که راوی وقایع زمانه خویش بوده است.

در مورد نسخه های متعدد اوغوزنامه فیلولوگ ها، ادیبان و زبان شناسان تورکمنستان نظیر مرحوم احمد بکمیرادوف چندین سال تحقیق کردند. مورد میتولوژی تورکی نظیر داستانهای اوغوزنامه، قورقوت آتا و حتی گؤروغلی تحقیقات مفصلی توسط آکادمی علوم تورکمنستان بعمل آمده است.راقم این سطور نیز پس از مطالعه دقیق این مجموعه آثار و حتی آثار چاپ شده در تورکیه نظیر کار علمی مرحوم پروفسور فاروق سومر واریانت جدیدی از اوغوزنامه و قورقوت آنا را آماده چاپ کردم که بزودی در دسترس خوانندگان قرار خواهد گرفت

گؤک آسماندان اینیپ گلدی تیینلی یئلان،

حر آدامئ یوودار بوُلدئ گؤرن زامان،

سالئر غازان باشئن کسدی برمأن آمان،

آلپلار، بگلر گؤرن بارمئ غازان کیبی؟

و اما در مورد داستان کشتن اژدها توسط اوغوزخاقان که در نسخه جدید مرتبا از آن بحث می شود باید اشاره کرد که این داستان هم در یکی از داستانهای دوازده گانه قورقوت آتا آمده، هم جزو یکی از داستانهای گؤوغلی - شاخه ازدواج کوروغلی و آوردن آقایونس پری وهم در اوغوزنامه نسخه "نوسای" تورکمنستان نوشته شده توسط سالئربابا قولالی اوغلی و همچنین در وصف قازان در شجره ترکمن ابولغازی بیان شده است که در اینجا خلاصه آنرا می آوریم.

  (( شول واغتلار اول یرده اولئ توقای بار اکن. اولولی-کیچیلی دریالار کؤپ اکن. بو یره بیچاق کأن یابانئ حایوانلار گلیأر اکن، بو یرده غاتئ کؤپ قوشلار بولوپدئر.

بو توقایدا أگیرت آژدارحا بار اکن، اول یابئلارئ و آداملارئ ایییأر اکن. الحنچ یئرتئجئ، حالقا آزار یامانئنئ بریپدیر.

  اوغوز قاغان باتئر حأکیم بولوپدئر. اول اژدارحانئ آولاماق ایسلأپدیر. گۆنلرینگ بیرینده اول آوا چئقئپدئر؛ اول نایزاسئنئ، یایئنئ و پیکاملارئنئ، غئلئجئیئ، غگالقانئنئ آلئپ، یولا دۆشۆپدیر. بیر مارالئ [که ییگی] توتوپدئر. اونئ سؤوۆت چیبیقلارئ بیلن بیر آغاجا دانگئپدئر-دا گیدیپدیر.

  سونگرا جهان یاغتئلئپ اوغراپدئر. دانگدانئنگ اۆمۆش-تامئشئندا [اوغوز] دولانئپ گلنده آژدارحانئنگ مارالئ أکیدندیگینی گؤرۆپدیر. اول ایندی بیر آیئنئ توتوپ،[اونئ] آلتئن چایئلان کمر/قوشاق بیلن آغاجا باغلاپ گیدیپدیر.

  شوندان سونگ دانگ آتئپدئر،[اوغوز [یئنه-ده دانگدانلار گلیپدیر. اول آیئنئ-دا  اژدارحانئنگ أکیدندیگینی گؤرۆپدیر.

  ایندی بو آغاجئنگ یانئندا اؤزی دوروپدئر. آژدارحا گلیپ، کلله سینی اوغوزونگ غالقانئنا اوروپدئر. اوغوز نایزا بیلن آژدارحانئنگ به ینیسینی دشیپ، اونئ اؤلدۆریپدیر. غئلئچ بیلن اونونگ کلله سینی کسیپدیر-ده، آلئپ گیدیپدیر.

  اوندان سونگ بو یره دولانئپ گلنده، اول آژدارحانئنگ ایچ غوشئنئ قاراقوشونگ ایییپ دورانئنئ گؤرۆپدیر.[اوغوز] یایدان پیکام آتئپ، قاراقوشئ اوروپدئر-دا، اونونگ کلله سینی کسیپدیر. سونگرا شئیله دیییپدیر: «یئنه قاراقوشونگ کشبی شئیله دیر.[اژدارحا]مارالئ اییدی، آیئنئ اییدی. منینگ نایزام [اونئ] اؤلدۆردی: اول دمیردن یاسالان آخئرئن. آژدارحانئ قاراقوش اییدی. منینگ یایئم و پیکاملارئم [اونئ] اؤلدۆردیلر: اولار[ادیل] یل یالئدئر»دیییپدیر-ده گیدیپدیر. آژدارحانئنگ کشبی شئیله دیر...))

آ.گلی

مدیر مرکز مطالعات تورکمن.

سوئد. 2 ژوئن 2019

 

 

 

دیدگاه‌ها  

0 #2 آرنه 1398-03-21 19:08
تیینلی= آشا اولی، هیبت لی. افسانه لردآکی آغزیندان آتش پورکوریأن، شاخ لی اژدها.
نقل قول کردن
0 #1 Yengi Ögə 1398-03-13 10:28
گؤک آسماندان اینیپ گلدی تیینلی یئلان،

حر آدامئ یوودار بوُلدئ گؤرن زامان،

سالئر غازان باشئن کسدی برمأن آمان،

آلپلار، بگلر گؤرن بارمئ غازان کیبی؟

تیینلی به چه معناست ؟
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران