meravetepe 

  دیل دییلیأنی جانلی اورگان شونگا گؤرأ یر یۆزینده هیچ بیر دیل یكه باشینا یاشامایار. سیاسی، اقتصادی ایـلایتا- دا مدنی قاتناشیقلاردا دیللرینگ بیری- بیریندن تأثیر آلماغینا سبأپ بولیار. شونگا گؤرا بیزینگ دیلیمیز-م اسلام دینی­نینگ تورکیستانا یایراماغی، مغوللارینگ چوزوشی، سونگرا روسلاردیر پارسلار بیلن آلنیپ باریلان قاتناشیقلار... اساسیندا بو مدنیتلردن تأثیر آلماغا مجبور بولوپدیر. بیز مونی آدامزادینگ تاریخیندا اؤسوش دییپ دوشونیأریس.

  دیل دییلیأنی جانلی اورگان شونگا گؤرأ یر یۆزینده هیچ بیر دیل یكه باشینا یاشامایار. سیاسی، اقتصادی ایـلایتا- دا مدنی قاتناشیقلاردا دیللرینگ بیری- بیریندن تأثیر آلماغینا سبأپ بولیار. شونگا گؤرا بیزینگ دیلیمیز-م اسلام دینی­نینگ تورکیستانا یایراماغی، مغوللارینگ چوزوشی، سونگرا روسلاردیر پارسلار بیلن آلنیپ باریلان قاتناشیقلار... اساسیندا بو مدنیتلردن تأثیر آلماغا مجبور بولوپدیر. بیز مونی آدامزادینگ تاریخیندا اؤسوش دییپ دوشونیأریس. اما بار گویجی بیلن شوونیستیك سیاساتی آلیپ باریان كأبیر پارس دیلچی "عالیملاری" هم اینتلله ­گنتلری! توركی دیلیندن آلان سؤزلرینی اؤزلشدیرمك اوچین هر حیل عأمأل ادیپ گلیأرلر، میثال اوچین بو سؤزلرینگ یازیلیش فورماسینی و آیدیلیشینی اویتگه ­دیپ، اونونگ گلیپ- چیقیشینی باسیرماق ایسله­ یأرلر.

 

    گچن عاصیرلاردا كلاسیك یازیجی- شاهیرلاریمیزی عاراپ مدنیـتینه ایخلاصلارینی گؤركزمك اوچین اؤزلرینده بار بولان «چ، گ، ژ، پ» سسلرینی ادیل عاراپلاداقی یالی فورمادا یازیپ(گؤنگول یرینه كونكول، پالتا یرینه بالتا..) گلدیلر و بیرتوپار سؤزلریمیزینگ یتیپ، یوق بولماغینا سبأپ بولدولار. آیری طاراپدان سونگقی دؤورده تورکمنیستاندا تورکمن الیپ- بیسیندن اوزین چكیملی سس بللیگینی نینگ تاشلانماغی اولارینگ دوغری اوقالمازلیغینا سبأپ بولدی.

   بیز بو ماقالادا، اتیمولوگ (سؤزلرینگ دویپ كؤكونی بارلایان عالیم) حؤکمینده دأل- ده یؤنه كی بیر علمی درنگووچی حؤكمونده پارسلارینگ اینگ سونگقی دؤورده چاپ بولان 6 جلدلیك "معین"(تهران 1992) و فرهنگ عمید آدلی سؤزلیكلرینه یوزله ی باقیپ، اونداقی توركی سؤزلری گؤرکزدیک. اگر بو مسئـلأ بیر اتیمولوگ گؤزی بیلن باقیلسا بلكی- ده بو سؤزلردن اون اسسه آرتیق سؤز تاپسا بولاردی و توركی دیلی نینگ بایلیغینا یئنه بیر گزك دولی گؤز یترسه بولاردی. حأضیر "تایاق یتیأنچا یومروق" دیلیشی یالی بو سوزلری دقت ینگیزا حؤدورله ­یأریس.

بیرنأچه دوشوندیریش:

1- پارس سؤزیندأكی "چی"، " باشی"، " لو"، " تاش/ بكداش، قارداش"، " لان/گوكلان"، " لاخ/لاق- سنگلاخ، قشلاخ" ، " تك/ گورتك" ... قوشمالارینگ همه ­سی توركچه ­دیر.

2- بك، بیكی، بیگی توركچه دأكی بگ سؤزوندن آلناندیر.

3- پارسلار، تورك سؤزوندأكی "ق" بیلن باشلانیان سؤزلری "غ" سؤزونه اویتگه ­دیپ گلیأرلر. بیزینگ هم "ق" بیلن باشلانیان سؤزلری "غ" ادیپ یازماغیمیز، مثلم "قایچی" نی غایچی ادیپ یازماغیمیز اولی یالنگیشلیقدیر. پارسلاردا "ق" نینگ یرینه "غ" بیلن یازماق پروسسی بو گون چالتلاشدیریلیار.

4- پارسلارداقی كوپ سؤزلر توركچه دن ترجیمه ادیلیپ آلناندیر. میثال اوچین توركچه ده یكه سوز بیلن آیدیلیان "قوراغ" Goorag(بیر یری قوراپ ساقلاماغی) پارسلاردا اونونگ غارشیلیغی بولمانی اوچین بیرنأچه سؤز بیلن بیان ادملی بولیارلار.

5- پارسلار بیر توپار نأرسأ آت تاپمان اونی فورما گؤرنیشینده بیان ادیأرلر، میثال اوچین "حوز" تگه لک بولانی اوچین اونگا "گردو" دییأرلر.

5- فرهنگ معین سؤزلیگینده توركی سؤزلرینگ كؤپوسی­نینگ اؤنگونده "مغ/مغولی" دییپ بللیك ادیلیپدیر، اولارینگ قالاپینی توركچه دیر.

6- بوگونلر اوللانیشدان قاچانی سبأپلی یازیلشی نینگ نأحیلدیگینی بیلمه دیك توركی سؤزلرینگ لاتینچا یازیلشی نینگ اؤنگونده (؟) بللیگی قویدوق.

7- پارسچا دوشوندیریشلری دولوراق بیلمك اوچین "معین" نینگ كتابینا یوزلنیپ بیلرسینگیز.

8- پارس دیلیندأکی تورکی سؤزلریندن باشغا، عاراپ سؤزلری- ده چیقارسانگ، اوندا بو دیلینگ نأدرجه ده "بایدیغینا" گؤز یترسه بولار.

آ.گلی

دوامی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

کتابهای منتشر شده

رویدادهای مهم در تاریخ تورکمن

شخصیت های مهم تورکمن

بیاد جانباختگان جنبش ملی تورکمن

  • توماج
    توماج
  • حاج محمد آخوندی
    حاج محمد آخوندی
  • جلیل ارازی
    جلیل ارازی
  • محمد اراز بهنام
    محمد اراز بهنام
  • حکیم شهنازی
    حکیم شهنازی
  • پرویز ایران پور
    پرویز ایران پور
  • سافارگل خالدزاده
    سافارگل خالدزاده
  • نورقلی پور
    نورقلی پور
  • سلیمان محمدی
    سلیمان محمدی
  • حمید یگن محمدی
    حمید یگن محمدی
  • عبدالله قزل
    عبدالله قزل
  • دورت لر
    دورت لر
  • رحمان بردی ندیمی
    رحمان بردی ندیمی
  • بهروز آخوندی
    بهروز آخوندی
  • انین گوگلانی
    انین گوگلانی
  • آرچا بصیری
    آرچا بصیری
  • قربان شفیقی
    قربان شفیقی
  • آتا خانجانی
    آتا خانجانی
  • حمید فرجاد
    حمید فرجاد
  • بهمن ایزدی
    بهمن ایزدی
  • توماجی پور
    توماجی پور
  • خدایبردی پنق
    خدایبردی پنق
  • صوفی زاده
    صوفی زاده
  • حاللی حاللی زاده (آلغیر)
    حاللی حاللی زاده (آلغیر)
  • عبدالرحمان دلاور اینچه برون
    عبدالرحمان دلاور اینچه برون

نظرات کاربران